Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 39

मृतपुत्रा तथा विप्राः संगमे स्नानमाचरेत् । दोषैः प्रमुच्यते सर्वैर्गोमप्युदधिसंगमे । स्नात्वा सुखमवाप्नोति प्रजां च चिरजीविनीम्

mṛtaputrā tathā viprāḥ saṃgame snānamācaret | doṣaiḥ pramucyate sarvairgomapyudadhisaṃgame | snātvā sukhamavāpnoti prajāṃ ca cirajīvinīm

ฉันนั้นแล โอ้เหล่าวิประ (พราหมณ์) สตรีผู้สูญเสียบุตรพึงอาบน้ำ ณ สังฆมนี้ ที่สังฆมแห่งแม่น้ำโคมตีและมหาสมุทร ย่อมพ้นจากโทษทั้งปวง; ครั้นอาบแล้ว ย่อมได้สุข และได้บุตรหลานผู้มีอายุยืนยาว

मृतपुत्रा(a woman) whose son has died
मृतपुत्रा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमृत (कृदन्त-प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘मृतः पुत्रः यस्याः सा’)—अर्थतः बहुव्रीहिवत् प्रयोगः
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formसमुच्चय/रीत्यर्थक अव्यय (likewise)
विप्राःO brāhmaṇas
विप्राः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; संबोधनार्थेऽपि (addressing)
संगमेat the confluence
संगमे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंगम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
स्नानम्bath
स्नानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आचरेत्should perform/practice
आचरेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + चर् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
दोषैःby/with faults (sins)
दोषैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
प्रमुच्यतेis freed (from)
प्रमुच्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + मुच् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोगः (passive)
सर्वैःall
सर्वैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘दोषैः’ इति विशेषण
गोमती-उदधि-संगमेat the confluence of the Gomatī and the ocean
गोमती-उदधि-संगमे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगोमती (प्रातिपदिक) + उदधि (प्रातिपदिक) + संगम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष-परम्परा (‘गोमत्याः उदधेश्च संगमः’)
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootस्ना (धातु) → स्नात्वा (क्त्वान्त अव्ययभाव)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययप्रयोग (indeclinable)
सुखम्happiness
सुखम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अवाप्नोतिattains
अवाप्नोति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअव + आप् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
प्रजाम्offspring
प्रजाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय
चिरजीविनीम्long-lived
चिरजीविनीम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचिर + जीविन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (‘चिरं जीविनी’)—‘प्रजाम्’ इति विशेषण

Skanda (deduced from Dvārakā Māhātmya narrative context)

Tirtha: गोमती-उदधि-संगम

Type: sangam

Listener: विप्राः/द्विजाः

Scene: संगम-तट पर शोकाकुल माता स्नान करती, हाथ में तिल/जल; पीछे सहारा देती वृद्धा/परिजन; आकाश में शांत प्रकाश; जल से उठती शुद्धि-भावना, दूर मंदिर-ध्वज।

G
Gomatī
U
Udadhi (Ocean)
S
Saṅgama
S
Snāna

FAQs

Sacred bathing at a renowned saṅgama is portrayed as a dharmic remedy that dissolves impurities (doṣas) and supports well-being and prosperity.

The Gomatī–Udadhi Saṅgama (confluence of the Gomatī river with the ocean) associated with Dvārakā.

Performing snāna (ritual bath) at the confluence; the verse specifically links it with removal of doṣas and attainment of happiness and long-lived progeny.