Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 87

तपः परं कृतयुगे त्रेतायां ज्ञानमुच्यते । द्वापरे तु परो यज्ञः कलौ केशवकीर्तनम्

tapaḥ paraṃ kṛtayuge tretāyāṃ jñānamucyate | dvāpare tu paro yajñaḥ kalau keśavakīrtanam

ในกฤตยุค ตบะคือธรรมปฏิบัติอันสูงสุด; ในเตรตายุค ญาณะถูกประกาศว่าสูงสุด. ในทวาปรยุค ยัญญะสูงสุด; แต่ในกลียุค การสรรเสริญและสวดกีรตนะพระเกศวะคือยอดแห่งสาธนะ.

tapaḥausterity
tapaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
paramsupreme
param:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
kṛta-yugein the Kṛta age
kṛta-yuge:
Adhikarana (Time/काल-अधिकरण)
TypeNoun
Rootkṛta (प्रातिपदिक) + yuga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
tretāyāmin Tretā
tretāyām:
Adhikarana (Time/काल-अधिकरण)
TypeNoun
Roottretā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
jñānamknowledge
jñānam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootjñāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
ucyateis said; is called
ucyate:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु) with ud- (उपसर्ग) → ucyate
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि (Passive)
dvāparein Dvāpara
dvāpare:
Adhikarana (Time/काल-अधिकरण)
TypeNoun
Rootdvāpara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
tubut; indeed
tu:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषणार्थक (contrastive particle)
paraḥsupreme
paraḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
yajñaḥsacrifice
yajñaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyajña (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
kalauin Kali
kalau:
Adhikarana (Time/काल-अधिकरण)
TypeNoun
Rootkali (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
keśava-kīrtanamchanting/praising Keśava
keśava-kīrtanam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkeśava (प्रातिपदिक) + kīrtana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

Unknown (doctrinal statement within Dvārakā Māhātmya)

Tirtha: Dvārakā (context); Keśava-kīrtana as Kali-yuga tīrtha-dharma

Type: kshetra

Listener: null

Scene: A four-panel allegory of the yugas: ascetic in meditation (Kṛta), sage teaching jñāna (Tretā), priests performing yajña (Dvāpara), and a mixed crowd in Kali singing Keśava’s names with mṛdaṅga and karatālas—set against Dvārakā’s temple backdrop.

K
Kṛta Yuga
T
Tretā Yuga
D
Dvāpara Yuga
K
Kali Yuga
K
Keśava

FAQs

The Purāṇas emphasize yuga-appropriate dharma: in Kali Yuga, bhakti expressed as Keśava-kīrtana is the foremost means.

No single tīrtha is named; the verse teaches yuga-dharma within the Dvārakā Māhātmya setting.

Keśava-kīrtana—devotional chanting/glorification—recommended as the supreme practice in Kali Yuga.