Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 63

तस्याः ससाध्वसविसर्गचिकीर्षितायाः पाशं व्यपोह्य करचारु सरोरुहेण । आदाय पाणिममृतोपमया च वाचा संजीवयन्निदमुदारमुदाजहार

tasyāḥ sasādhvasavisargacikīrṣitāyāḥ pāśaṃ vyapohya karacāru saroruheṇa | ādāya pāṇimamṛtopamayā ca vācā saṃjīvayannidamudāramudājahāra

เมื่อเทวีกำลังจะสละชีวิตด้วยความหวาดหวั่น พระองค์ทรงปัดบ่วงออกด้วยพระหัตถ์อันงามดุจดอกบัว แล้วทรงกุมมือนางไว้ ฟื้นนางด้วยวาจาดุจอมฤต และตรัสถ้อยคำอันประเสริฐนี้

tasyāḥof her
tasyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; सर्वनाम
sa-sādhvasa-visarga-cikīrṣitāyāḥwho intended a fearful act (of abandoning/letting go)
sa-sādhvasa-visarga-cikīrṣitāyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootsa (सह/सम्, उपसर्ग/अव्यय) + sādhvasa (प्रातिपदिक) + visarga (प्रातिपदिक) + cikīrṣita (√kṛ धातु, desiderative PPP as adjective)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषण; बहुपद-तत्पुरुषः (sādhvasa-visargaṃ cikīrṣitam yasyāḥ = who intended a fearful act of letting-go/abandoning)
pāśamnoose/snare
pāśam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpāśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
vyapohyahaving removed
vyapohya:
Kriya (क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootvi-apa-√uh (ऊह्/उह् धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive)
kara-cāruwith (his) beautiful hand
kara-cāru:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootkara (प्रातिपदिक) + cāru (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषण; कर्मधारयः (cāruḥ karaḥ = beautiful hand)
saroruheṇawith a lotus
saroruheṇa:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootsaroruha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
ādāyahaving taken
ādāya:
Kriya (क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootā-√dā (दा धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive)
pāṇimhand
pāṇim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpāṇi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
amṛta-upamayāwith nectar-like
amṛta-upamayā:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootamṛta (प्रातिपदिक) + upamā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषण; तत्पुरुषः (amṛtasya upamā = like nectar)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
vācāwith speech/words
vācā:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootvāc (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
saṃjīvayanreviving (her)
saṃjīvayan:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsaṃ-√jīv (जीव् धातु) (कृदन्त-प्रातिपदिक: शतृ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वर्तमानकृदन्त (present active participle, शतृ)
idamthis
idam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
udāramnoble/gracious
udāram:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootudāra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (idam इत्यस्य)
udājahārasaid/uttered
udājahāra:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootud-ā-√hṛ (हृ धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Prahlāda (narration continues)

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Scene: Kṛṣṇa gently removes the noose with a lotus-hand, takes her hand, and revives her with nectar-like words—an intimate tableau of salvation.

K
Kṛṣṇa (implied)
D
devī

FAQs

The Lord actively protects life and heals despair—both through action (removing danger) and through dharmic, life-giving counsel.

Within Dvārakā-māhātmya, the Lord’s saving act contributes to the celebratory remembrance of Dvārakā as Kṛṣṇa’s grace-filled realm.

No explicit rite; the verse models compassionate intervention and the ethical imperative to protect life.