Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 20

सप्तकल्पस्मरो भूप मार्कण्डेयः स्मराम्यहम् । समाना वाऽधिका वापि द्वारवत्या न कापि पूः

saptakalpasmaro bhūpa mārkaṇḍeyaḥ smarāmyaham | samānā vā'dhikā vāpi dvāravatyā na kāpi pūḥ

ข้าแต่มหาราช ข้าคือมารกันเฑยะ ฤๅษีผู้ระลึกได้ถึงเจ็ดกัลป์ ข้าขอกล่าวประกาศว่า ไม่มีนครใด ณ ที่ใดเสมอเทียมหรือยิ่งกว่าทวารวตี

सप्तकल्पस्मरःthe one who remembers (events) of seven kalpas
सप्तकल्पस्मरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसप्त (संख्या/प्रातिपदिक) + कल्प (प्रातिपदिक) + स्मर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सप्तकल्पानां स्मरः = सात कल्पों का स्मरण/स्मर्ता)
भूपO king
भूप:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
मार्कण्डेयःMārkaṇḍeya
मार्कण्डेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
स्मरामिI remember
स्मरामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formलट् (वर्तमान), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
समानाequal
समाना:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसमान (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण (पूः इत्यस्य)
वाor
वा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-निपात (particle of alternative)
अधिकाgreater
अधिका:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअधिक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण (पूः इत्यस्य)
वाor
वा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-निपात
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कार (particle: also/even)
द्वारवत्याःof Dvāravatī (Dvārakā)
द्वारवत्याः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootद्वारवती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
not
:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation particle)
कापिany (at all)
कापि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootका (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अपि (अव्यय)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; अनिश्चित-सर्वनाम (indefinite: any)
पूःcity
पूः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुर्/पुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

Mārkaṇḍeya (explicit in verse)

Tirtha: Dvāravatī (Dvārakā)

Type: kshetra

Listener: Bhūpa (king)

Scene: Sage Mārkaṇḍeya, radiant and aged, seated in a forest hermitage, addressing a king; behind him appears a visionary tableau of Dvārakā shining on the western sea, signifying its unmatched status across kalpas.

M
Mārkaṇḍeya
D
Dvāravatī (Dvārakā)
K
Kalpa

FAQs

Authoritative sages validate tīrthas; Mārkaṇḍeya’s vast cosmic memory is used to affirm Dvārakā’s unsurpassed sanctity.

Dvāravatī/Dvārakā, praised as incomparable among cities.

No ritual is prescribed; it is a declarative mahātmya statement establishing Dvārakā’s preeminence.