Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 47

पंच नद्यः समाहूतास्तत्राऽजग्मुः सुरान्विताः । मरीचये गोमती च लक्ष्मणा चात्रये तथा

paṃca nadyaḥ samāhūtāstatrā'jagmuḥ surānvitāḥ | marīcaye gomatī ca lakṣmaṇā cātraye tathā

เมื่อถูกอัญเชิญ ณ ที่นั้น แม่น้ำทั้งห้าก็มาถึงพร้อมหมู่เทวะ: โคมตีมาสำหรับมรีจิ และลักษมณาก็มาสำหรับอัตริ

पञ्चfive
पञ्च:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च (प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक-विशेषणम्; पुल्लिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम् (नद्यः इति विशेष्यस्य अनुगुणम्)
नद्यःrivers
नद्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st) बहुवचनम्
समाहूताःhaving been summoned
समाहूताः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-ह्वा (धातु) → समाहूत (कृदन्त-भूतकर्मणि)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (क्त); पुल्लिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (नद्यः इत्यस्य विशेषणम्)
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचक-अव्ययम् (locative adverb)
अजग्मुःwent
अजग्मुः:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect); प्रथमपुरुषः; बहुवचनम्; परस्मैपदम्
सुरान्विताःaccompanied by gods
सुरान्विताः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसुर (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त)
Formतत्पुरुष-समासः (सुरैः अन्विताः); भूतकर्मणि कृदन्तः (क्त); पुल्लिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (नद्यः इत्यस्य विशेषणम्)
मरीचयेto Marīci
मरीचये:
Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootमरीचि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; चतुर्थी (4th) एकवचनम्
गोमतीGomatī (river)
गोमती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगोमती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st) एकवचनम्
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)
लक्ष्मणाLakṣmaṇā (river)
लक्ष्मणा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलक्ष्मणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st) एकवचनम्
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः
अत्रयेto Atri
अत्रये:
Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअत्रि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; चतुर्थी (4th) एकवचनम्
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्ययम्; प्रकारवाचक/समुच्चयार्थक (adverb: likewise)

Sūta (Lomaharṣaṇa/Sauti), narrating

Tirtha: Pañcanada (five-river complex)

Type: sangam

Scene: Five river-goddesses arrive in response to a summons, each with distinct emblems; devas accompany them as they converge at Pañcanada; Gomatī aligns with Marīci, and Lakṣmaṇā with Atri.

P
Pañca-nadyaḥ (five rivers)
D
Devas
M
Marīci
A
Atri
G
Gomatī
L
Lakṣmaṇā

FAQs

Sacred rivers are not merely waters but divine presences aligned with ṛṣis and cosmic order.

The Pañcanada setting where five rivers are gathered to form a sanctifying tīrtha.

No direct prescription here; it narrates the divine gathering that grounds the tīrtha’s sanctity.