Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 34

तस्याः पार्श्वे स्थिता दासी त्वया पृष्टा नरेश्वर । देवस्य पुरतो बाले किमर्थं रात्रिजागरम्

tasyāḥ pārśve sthitā dāsī tvayā pṛṣṭā nareśvara | devasya purato bāle kimarthaṃ rātrijāgaram

ข้าแต่มหาราช ท่านได้ถามนางทาสีที่ยืนอยู่ข้างกายเธอว่า “แม่หนู ต่อหน้าพระผู้เป็นเจ้า เหตุใดจึงมีการเฝ้าตื่นยามราตรีนี้?”

तस्याःof her
तस्याः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्
पार्श्वेat the side
पार्श्वे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपार्श्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्
स्थिताstanding/situated
स्थिता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्तः (क्त/PPP), स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; विशेषणम्
दासीmaidservant
दासी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदासी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/सर्वनाम, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्
पृष्टाasked (questioned)
पृष्टा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रच्छ् (धातु) → पृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्तः (क्त/PPP), स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; दासी-विशेषणम्
नरेश्वरO lord of men (king)
नरेश्वर:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनर + ईश्वर (प्रातिपदिके)
Formसम्बोधन-प्रयोगः; पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (नराणाम् ईश्वरः)
देवस्यof the god
देवस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्
पुरतःin front of
पुरतः:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरतः (अव्यय)
Formअव्ययम्; उपसर्गार्थ-निपातः/अव्ययीभावार्थ-क्रियाविशेषणम् (preposition-like adverb)
बालेO girl
बाले:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्
किमर्थम्for what reason? why?
किमर्थम्:
Prashna (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकिम् + अर्थ (प्रातिपदिके)
Formअव्ययम्; प्रश्नार्थक-अव्ययम्; तत्पुरुषसमासः (कस्य अर्थः)
रात्रिजागरम्night-vigil
रात्रिजागरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरात्रि + जागर (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; तत्पुरुषसमासः (रात्रौ जागरम्)

Narrator (contextual Purāṇic narrator, likely Sūta/Lomaharṣaṇa tradition)

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Listener: nareśvara (king) as questioner; maidservant as respondent in next verse

Scene: A king, observing the vigil, turns to a young maidservant beside Nāgavatī and asks, in the sanctum’s glow, why the night-vigil is being kept before Śiva.

N
nareśvara (king)
D
deva (Śiva in context)

FAQs

Inquiry into dharma (praśna) is valued; understanding the purpose of rites deepens devotion.

The setting remains the Śiva temple at Kedāra mentioned in the surrounding verses.

Rātri-jāgaraṇa (night vigil) as a temple-based observance.