Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 17

एवमुक्त्वा ततो दीर्घं भर्तुः कोपपरायणा । त्यक्त्वा पार्श्वं गता राजन्नर्बुदं नगसत्तमम्

evamuktvā tato dīrghaṃ bhartuḥ kopaparāyaṇā | tyaktvā pārśvaṃ gatā rājannarbudaṃ nagasattamam

ครั้นกล่าวดังนี้แล้ว นางก็หมกมุ่นอยู่กับความพิโรธต่อสวามีเป็นเวลายาวนาน แล้วละจากข้างเขาไป โอ้พระราชา มุ่งสู่อรพุทะ ภูผาผู้ประเสริฐยิ่ง

एवम्thus
एवम्:
Sambandha (Discourse adverb)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (प्रकारवाचक) = "thus"
उक्त्वाhaving spoken
उक्त्वा:
Purvakala (Prior action)
TypeVerb
Rootउद्-√वच् (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive) = "having said"
ततःthen
ततः:
Adhikarana (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) = "then"
दीर्घम्for a long time / long
दीर्घम्:
Adhikarana (Extent/परिमाण)
TypeIndeclinable
Rootदीर्घ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणरूपेण (accusative of extent)
भर्तुःof (her) husband
भर्तुः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
कोपपरायणाintent on anger, wrathful
कोपपरायणा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकोप (प्रातिपदिक) + परायण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (गौरी) इत्यस्य विशेषण
त्यक्त्वाhaving left
त्यक्त्वा:
Purvakala (Prior action)
TypeVerb
Root√त्यज् (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त = "having abandoned"
पार्श्वम्side, vicinity
पार्श्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपार्श्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
गताwent
गता:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle used finitely); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
अर्बुदम्Arbuda (mountain)
अर्बुदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअर्बुद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; गमनस्य कर्म
नगसत्तमम्the best of mountains
नगसत्तमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootनग (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अर्बुदम्-शब्दस्य विशेषण

Narrator (contextual Purāṇic narrator, likely Sūta)

Tirtha: Arbuda-parvata

Type: peak

Listener: King (rājan)

Scene: A goddess, still radiant yet stern, turns away from her husband’s side; she journeys toward the lofty Arbuda mountain, her entourage minimal, the path long and quiet, her posture rigid with contained anger.

G
Gaurī
A
Arbuda
Ś
Śiva (implied as husband)
K
King (listener, unspecified)

FAQs

Sacred landscapes become stages for divine līlā; approaching such places with reverence aligns one’s life with purāṇic dharma and transformation.

Arbuda—described as ‘nagasattama’, the foremost mountain—central to Arbuda Khaṇḍa’s sthala-māhātmya.

No direct ritual is mentioned in this verse.