Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

शेष उवाच । प्रसादिता मया माता शापमुक्तिकृते पुरा । तयोक्तं ये तपोयुक्ता धर्मात्मानः सुसंयताः

śeṣa uvāca | prasāditā mayā mātā śāpamuktikṛte purā | tayoktaṃ ye tapoyuktā dharmātmānaḥ susaṃyatāḥ

พระเศษะตรัสว่า: กาลก่อนเพื่อให้พ้นคำสาป เราได้บำเพ็ญเพื่อให้มารดาพอพระทัย แล้วนางกล่าวว่า ผู้มีตบะ มีจิตเป็นธรรม และสำรวมดี ย่อมได้ความหลุดพ้นนั้น

śeṣaḥŚeṣa
śeṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśeṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः (m.), प्रथमा-विभक्तिः (Nom./1st), एकवचनम् (sg.)
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम् (sg.)
prasāditāwas propitiated/pleased
prasāditā:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√sad (धातु) + prasādita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्तः (क्त), स्त्रीलिङ्गः (f.), प्रथमा-विभक्तिः (Nom./1st), एकवचनम् (sg.); कर्मणि-प्रयोगे (passive participle): 'was propitiated'
mayāby me
mayā:
Kartr (कर्तृ)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्तिः (Instr./3rd), एकवचनम् (sg.)
mātāmother
mātā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmātṛ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः (f.), प्रथमा-विभक्तिः (Nom./1st), एकवचनम् (sg.)
śāpamuktikṛtefor the sake of release from the curse
śāpamuktikṛte:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootśāpa + mukti + kṛta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः (m.)/नपुंसकलिङ्गः (n.) चतुर्थी-विभक्तिः (Dat./4th), एकवचनम् (sg.); तत्पुरुषसमासः (शाप-मुक्त्यर्थं कृतम्)
purāformerly
purā:
Kala-adhikarana (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootpurā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (adverb: 'formerly')
tayāby her
tayā:
Kartr (कर्तृ)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः (f.), तृतीया-विभक्तिः (Instr./3rd), एकवचनम् (sg.)
uktamwas said
uktam:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु) + ukta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्तः (क्त), नपुंसकलिङ्गः (n.), प्रथमा-विभक्तिः (Nom./1st), एकवचनम् (sg.); कर्मणि-प्रयोगः: 'was said'
yethose who
ye:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः (m.), प्रथमा-विभक्तिः (Nom./1st), बहुवचनम् (pl.); सम्बन्धसूचकः (relative pronoun)
tapaḥyuktāḥendowed with austerity
tapaḥyuktāḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Roottapas + yukta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः (m.), प्रथमा-विभक्तिः (Nom./1st), बहुवचनम् (pl.); विशेषणम्; तत्पुरुषसमासः (तपसा युक्ताः)
dharmātmānaḥrighteous-souled
dharmātmānaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdharma + ātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः (m.), प्रथमा-विभक्तिः (Nom./1st), बहुवचनम् (pl.); बहुव्रीहिसमासः (धर्मः आत्मा येषाम्)
susaṃyatāḥwell-restrained/self-controlled
susaṃyatāḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu + saṃyata (प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त-प्रायः (सम्-√yam + क्त), पुंलिङ्गः (m.), प्रथमा-विभक्तिः (Nom./1st), बहुवचनम् (pl.); विशेषणम्

Śeṣa

Listener: Nāgas

Scene: Śeṣa speaks with composed authority, recalling how he propitiated their mother; behind him, a symbolic vignette shows tapas—stillness, controlled breath, and a radiant aura of prasāda.

Ś
Śeṣa
M
Mātā (mother)
N
Nāgāḥ (implied)

FAQs

Release from bondage is linked to inner discipline—tapas, dharma-mindedness, and self-restraint.

The verse sets the doctrinal condition; the ensuing verses locate the practice at Arbuda (Mount Arbuda).

Tapas (austerity) and saṃyama (restraint) are prescribed as qualifying practices.