Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 18

एक एव मुने दोषः स्वर्लोके प्रतिभाति मे । स एव पतनाख्यस्तु स्वर्गिणां च भयावहः

eka eva mune doṣaḥ svarloke pratibhāti me | sa eva patanākhyastu svargiṇāṃ ca bhayāvahaḥ

ดูก่อนมุนี สำหรับเรานั้น ในสวรรค์มีโทษเพียงประการเดียวที่ปรากฏ คือสิ่งที่เรียกว่า “การตกจากสวรรค์”; และนั่นน่าหวาดหวั่นยิ่งสำหรับผู้พำนักในสวรรค์

एकःone
एकः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (दोषस्य)
एवonly
एव:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (only)
मुनेO sage
मुने:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
दोषःfault
दोषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्वर्लोकेin heaven-world
स्वर्लोके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्वर्-लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (स्वरः लोकः = स्वर्गलोकः)
प्रतिभातिappears/seems
प्रतिभाति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति + भा (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मेto me
मे:
Sampradana (Experiencer/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति (Genitive/Dative), एकवचन; अत्र चतुर्थी-अर्थे ‘मम/मह्यम्’
सःthat (he/it)
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
एवindeed
एव:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय
पतनाख्यःcalled ‘fall’
पतनाख्यः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपतन-आख्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (पतनम् आख्या यस्य/पतन-नामकः)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषण-अव्यय (but/indeed)
स्वर्गिणाम्of the dwellers in heaven
स्वर्गिणाम्:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootस्वर्गिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन
and
:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
भयावहःfearful/bringing fear
भयावहः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभय-आवह (प्रातिपदिक; कृदन्त from √वह् with ā-)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः/कर्मधारयार्थः ‘भयं आवहति’ (fear-bringing)

A heavenly messenger (dūta) addressing Mudgala (contextual deduction from v.25)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Muni / sage

Scene: A svarga panorama where joyous celestial life is subtly undercut by a dark, distant chasm labeled 'patana'; svargins glance anxiously while a sage calmly explains the single defect.

S
Svarga
P
Patana (fall from heaven)

FAQs

Even heavenly enjoyment is insecure; attachment to Svarga carries the fear of eventual downfall.

No specific tīrtha is named in this verse; it occurs within the Arbuda (Mount Abu) section of the Prabhāsa Khaṇḍa.

None here; the verse is doctrinal, describing the defect of Svarga.