Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 24

माघमासे सिते पक्षे चतुर्थ्यां समुपोषितः । यस्तं पश्यति वाग्ग्मी स सर्वज्ञश्च प्रजायते । तस्याग्रे सुमहत्कुण्डं स्वच्छोदकपूरितम्

māghamāse site pakṣe caturthyāṃ samupoṣitaḥ | yastaṃ paśyati vāggmī sa sarvajñaśca prajāyate | tasyāgre sumahatkuṇḍaṃ svacchodakapūritam

ในเดือนมาฆะ ในปักษ์สว่าง (ศุกลปักษะ) ณ วันจตุรถี เมื่อได้ถืออุโบสถตามธรรมเนียมแล้ว ผู้ใดได้เฝ้าดูพระองค์ ผู้นั้นย่อมเป็นผู้มีวาจาไพเราะและบรรลุความรู้รอบด้าน อีกทั้งเบื้องหน้าพระองค์มีสระกุณฑะใหญ่ยิ่ง เต็มด้วยน้ำใสสะอาด

माघमासेin the month of Māgha
माघमासे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमाघ (प्रातिपदिक) + मास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
सितेbright (white)
सिते:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; पक्षे इति विशेषण
पक्षेin the fortnight
पक्षे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
चतुर्थ्याम्on the fourth lunar day
चतुर्थ्याम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचतुर्थी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
समुपोषितःhaving fasted/observed a fast
समुपोषितः:
Karta (Agent as qualified/कर्ता)
TypeVerb
Rootउपवस् (धातु)
Formक्त (past passive participle) with उपसर्ग सम्+उप; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यःwho (he who)
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative)
तम्him/that (Vinayaka)
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
पश्यतिsees
पश्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वाग्ग्मीeloquent
वाग्ग्मी:
Karta (Subject complement/कर्ता)
TypeAdjective
Rootवाच् (प्रातिपदिक) + ग्मिन्/ग्मि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; बहुव्रीहिः = वाक् अस्य अस्ति इति
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
सर्वज्ञःall-knowing
सर्वज्ञः:
Karta (Subject complement/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + ज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
प्रजायतेis born/becomes
प्रजायते:
Kriya (Becoming/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
अग्रेin front (of him)
अग्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; अव्ययीभाववत् प्रयोग (in front)
सुमहत्very great
सुमहत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (अव्यय-उपसर्ग/प्रातिपदिक) + महत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कुण्डम् इति विशेषण
कुण्डम्a pond/pit (sacred tank)
कुण्डम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकुण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
स्वच्छोदकपूरितम्filled with clear water
स्वच्छोदकपूरितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्वच्छ (प्रातिपदिक) + उदक (प्रातिपदिक) + पूरित (प्रातिपदिक/कृदन्त from पूर्)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कुण्डम् इति विशेषण

Pulastya

Tirtha: Vināyaka-tīrtha (Arbuda) with the great kuṇḍa

Type: kund

Listener: King (nṛpa/rājendra addressed in the sequence)

Scene: A Vināyaka shrine on a rocky Arbuda landscape; devotees fasting on Māgha śukla Caturthī approach at dawn; in front lies a vast, crystal-clear kuṇḍa reflecting the temple and sky.

M
Māgha
Ś
Śukla Pakṣa
C
Caturthī
M
Mahāvināyaka (implied)
K
Kuṇḍa (sacred tank)

FAQs

Auspicious timing, disciplined fasting, and darśana together refine speech and intellect, turning devotion into wisdom.

Mahāvināyaka’s shrine area in Arbuda-khaṇḍa, specifically noting a large clear-water kuṇḍa before the deity.

Fasting on Māgha month, bright fortnight, Caturthī, followed by Mahāvināyaka darśana (and implied tīrtha association with the kuṇḍa).