Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

ततः सा कोपसन्तप्ता भूपालं प्रत्यभाषत । नायं धर्मः स्मृतः क्षात्त्रो यस्त्वयाद्य निषेवितः

tataḥ sā kopasantaptā bhūpālaṃ pratyabhāṣata | nāyaṃ dharmaḥ smṛtaḥ kṣāttro yastvayādya niṣevitaḥ

แล้วนางผู้เร่าร้อนด้วยโทสะได้ทูลกษัตริย์ว่า: “นี่มิใช่ธรรมะของกษัตริยะที่คัมภีร์สมฤติจดจำไว้ การประพฤติที่พระองค์ทำในวันนี้หาใช่ไม่”

ततःthereafter
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तदनन्तर (adverb: thereafter)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कोपसन्तप्ताburning with anger
कोपसन्तप्ता:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकोप (प्रातिपदिक) + सन्तप्त (प्रातिपदिक/क्त-कृदन्त)
Formतत्पुरुष (कोपेन सन्तप्ता); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (सा इति)
भूपालम्the king
भूपालम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभूपाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्रत्यभाषतspoke to
प्रत्यभाषत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति- (उपसर्ग) + भाष् (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
not
:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
अयम्this
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
धर्मःdharma/righteous conduct
धर्मः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्मृतःis remembered/considered
स्मृतः:
Kriya (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि-क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
क्षात्त्रःkshatriya-like/warrior's
क्षात्त्रः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्षात्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (धर्मः इति)
यःwhich/that (who)
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
त्वयाby you
त्वया:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
अद्यtoday/now
अद्य:
Kriya-visheshana (Temporal/काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (adverb of time)
निषेवितःpractised/committed
निषेवितः:
Kriya (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि- (उपसर्ग) + सेव् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि-क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (यः ... निषेवितः)

Mṛgī (the doe) speaking to King Suprabha (within Paulastya’s narration)

Tirtha: Arbuda-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Scene: A wounded doe, eyes blazing with grief and anger, confronts a crowned king with bow in hand on a rocky mountainside; attendants stand stunned; the atmosphere is tense, moral accusation hanging in the air.

M
Mṛgī (doe)
S
Suprabha (king)
K
Kṣātra Dharma

FAQs

Royal power must be governed by dharma; violence undertaken as mere passion is condemned as contrary to true kṣatriya duty.

The teaching appears within the Kapilā Tīrtha māhātmya narrative of Arbuda Khaṇḍa, preparing the ground for tīrtha-based purification and reform.

None explicitly; it is a dharmic rebuke defining improper conduct.