Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

निहत्य दानवान्संख्ये कृत्वा स्नानं सुनिर्झरे । विष्णुः प्राक्षालयत्तोयं तेन तन्मेध्यतां गतम्

nihatya dānavānsaṃkhye kṛtvā snānaṃ sunirjhare | viṣṇuḥ prākṣālayattoyaṃ tena tanmedhyatāṃ gatam

ครั้นทรงสังหารพวกทานวะในสนามรบแล้ว และทรงสรงสนานในน้ำตกอันงดงาม พระวิษณุได้ทรงชำระพระองค์ด้วยสายน้ำนั้น ณ ที่นั้น; ด้วยกุศลกรรมนั้น น้ำจึงบังเกิดความศักดิ์สิทธิ์และความบริสุทธิ์ตามพิธี

निहत्यhaving slain
निहत्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootहन् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययीभावरूप कृदन्त (absolutive/gerund); उपसर्ग-निः/नि + हन्
दानवान्the demons (Dānavas)
दानवान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन
सङ्ख्येin battle
सङ्ख्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसङ्ख्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund)
स्नानम्bathing
स्नानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
सुनिर्झरेin the excellent waterfall/spring
सुनिर्झरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसु + निर्झर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; कर्मधारय (सु-निर्झरः = उत्तमः निर्झरः)
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
प्राक्षालयत्washed, cleansed
प्राक्षालयत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षल् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; उपसर्ग-प्र
तोयम्water
तोयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतोय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
तेनby that, thereby
तेन:
Karana (Instrument/Reason/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; सर्वनाम
तत्that (place/thing)
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; विशेषण (तीर्थम्/तोयम् implied)
मेध्यताम्purity, sanctity
मेध्यताम्:
Gati-karman (Goal with गम्/कर्म)
TypeNoun
Rootमेध्यता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
गतम्having attained, reached
गतम्:
Kriya-visheshana (Result state/फल)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (तत्) सह

Pulastya

Tirtha: Cakra-tīrtha (sunirjhara-associated)

Type: kund

Listener: King

Scene: Viṣṇu, after defeating Dānavas, steps into a sparkling cascade; he washes with cupped hands, and the water glows, becoming visibly pure; remnants of battle fade into a tranquil sacred landscape.

V
Viṣṇu
D
Dānavas
C
Cakra-tīrtha (context)

FAQs

Divine contact sanctifies nature; tīrtha waters become ritually pure through the Lord’s presence and acts.

Cakra-tīrtha and its sacred waterfall/stream whose water gained medhyatā.

Snāna (bathing) is implied as a sanctifying act associated with the tīrtha’s origin.