Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 54

व्रतं तपः सहस्राब्दमेकः सम्यक्चरेन्नरः । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

vrataṃ tapaḥ sahasrābdamekaḥ samyakcarennaraḥ | paśyatyanyo hṛṣīkeśaṃ cāturmāsyaṃ samāhitaḥ

ผู้หนึ่งอาจประพฤติพรตและตบะโดยชอบตลอดพันปี; แต่ผู้อื่นผู้จิตดื่มด่ำแนบแน่น ได้เฝ้าดูพระหฤษีเกศะในกาลจาตุรมาสยะ—สิ่งนี้ได้รับยกย่องว่าเป็นความสำเร็จอันสูงกว่า

vratama vow
vratam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvrata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
tapaḥausterity
tapaḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd) (रूपं प्रथमा/द्वितीया समानम्), एकवचन
sahasra-abdamfor a thousand years
sahasra-abdam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsahasra (प्रातिपदिक) + abda (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (sahasrasyābdam = thousand-year period)
ekaḥone (person)
ekaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rooteka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
samyakproperly, rightly
samyak:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsamyak (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
caretshould practice/observe
caret:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootcar (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
naraḥa man
naraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
paśyatisees
paśyati:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
anyaḥanother (person)
anyaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
hṛṣīkeśamHṛṣīkeśa
hṛṣīkeśam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roothṛṣīkeśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
cāturmāsyamCāturmāsya observance
cāturmāsyam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootcāturmāsya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
samāhitaḥcomposed, concentrated
samāhitaḥ:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsam-ā-dhā (धातु) → samāhita (कृदन्त, क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम्

Skanda (deduced; exact speaker not in snippet)

Tirtha: Hṛṣīkeśa-darśana (Cāturmāsya)

Type: kshetra

Scene: A time-lapse motif: an ascetic’s thousand-year tapas symbolized by aging trees, turning seasons, and long rosary strands; contrasted with a single monsoon-season temple darśana of Hṛṣīkeśa by a tranquil devotee, bathed in sanctum light.

V
Vrata
T
Tapas
H
Hṛṣīkeśa
C
Cāturmāsya

FAQs

Duration and hardship of austerity are secondary; the supreme fruit is attained through steady devotion that grants divine darśana.

No specific tīrtha is named; the verse glorifies the sacred Cāturmāsya season and Hṛṣīkeśa.

Proper practice of vrata and tapas is mentioned, but the verse emphasizes Cāturmāsya-focused contemplation leading to seeing Hṛṣīkeśa.