Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 22

तस्यैव पूर्वदिग्भागे बिलमस्ति सुशोभनम् । यत्रागत्य प्रकुर्वंति स्नानं पातालकन्यकाः

tasyaiva pūrvadigbhāge bilamasti suśobhanam | yatrāgatya prakurvaṃti snānaṃ pātālakanyakāḥ

ในทิศบูรพาของสถานนั้น มีถ้ำอันงดงามยิ่ง ที่ซึ่งธิดาแห่งปาตาละมาถึงแล้วประกอบพิธีสรงสนาน

तस्यof him/its
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन (Singular)
एवindeed/only
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
पूर्व-दिक्-भागेin the eastern quarter/part
पूर्व-दिक्-भागे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपूर्व (प्रातिपदिक) + दिक् (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formसमासः (तत्पुरुषः; दिग्भागः = दिशः भागः), पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
बिलम्a cave/hole
बिलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
अस्तिis/exists
अस्ति:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
सु-शोभनम्very beautiful
सु-शोभनम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + शोभन (प्रातिपदिक)
Formसमासः (कर्मधारयः; सुशोभनम् = अतिशयेन शोभनम्), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifier)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय-प्रश्न/सम्बन्ध (relative adverb: where)
आगत्यhaving come
आगत्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), उपसर्गः आ-
प्रकुर्वन्तिthey perform/do
प्रकुर्वन्ति:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र- कृ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; उपसर्गः प्र-
स्नानम्bathing
स्नानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
पाताल-कन्यकाःthe maidens of Pātāla (netherworld)
पाताल-कन्यकाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपाताल (प्रातिपदिक) + कन्यका (प्रातिपदिक)
Formसमासः (तत्पुरुषः; पातालस्य कन्यकाः), स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

Pulastya

Tirtha: Pūrva-dik-bila (eastern cave) associated with the Arbuda jalāśaya

Type: cave

Scene: To the east of the lake stands a beautiful cave mouth, ornamented by nature; pātāla maidens arrive in a mysterious procession to bathe, suggesting a hidden-world passage.

B
Bila (cave)
P
Pātāla
P
Pātāla-kanyakāḥ

FAQs

A tīrtha is a meeting-point of worlds; its sanctity extends beyond the human realm, drawing even beings of Pātāla.

A splendid cave (bila) situated in the eastern part of the same sacred tīrtha region described in Arbuda-khaṇḍa.

Bathing (snāna) performed at the cave-associated sacred waters/spot by Pātāla maidens, indicating the site’s potency.