Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 35

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा चतुर्वक्त्रो ब्रह्मलोकं गतो नृप । ततः सर्वाणि तीर्थानि गतानि च कलौ युगे

pulastya uvāca | evamuktvā caturvaktro brahmalokaṃ gato nṛpa | tataḥ sarvāṇi tīrthāni gatāni ca kalau yuge

ปุลัสตยะกล่าวว่า “ครั้นตรัสดังนี้แล้ว พระพรหมผู้มีสี่พักตร์เสด็จไปยังพรหมโลก โอ้พระราชา ต่อมาในกาลียุค บรรดาตีรถะทั้งปวงก็ออกเดินทาง (สู่ที่พึ่งที่กำหนดไว้)”

पुलस्त्यःPulastya
पुलस्त्यः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुलस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Speech act/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
उक्त्वाhaving spoken
उक्त्वा:
Kriya (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), वच्-धातोः; ‘having said’
चतुर्वक्त्रःthe four-faced (Brahmā)
चतुर्वक्त्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचतुर् (प्रातिपदिक) + वक्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि-समासः (‘he who has four faces’ = Brahmā)
ब्रह्मलोकम्to Brahmā’s world
ब्रह्मलोकम्:
Karma (Destination/कर्म)
TypeNoun
Rootब्रह्म (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (‘world of Brahmā’)
गतःwent
गतः:
Kriya (Predicate participle/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle) ‘gata’; पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
नृपO king
नृप:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative), एकवचन
ततःthen/thereafter
ततः:
Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अव्ययीभावार्थे (adverb) ‘thereupon/from then’
सर्वाणिall
सर्वाणि:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
तीर्थानिpilgrimage places
तीर्थानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन
गतानिwent/removed
गतानि:
Kriya (Predicate participle/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle) ‘gata’; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
कलौin Kali (age)
कलौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (Locative), एकवचन
युगेin the age
युगे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन

Pulastya

Tirtha: Arbuda (as refuge of all tīrthas in Kali)

Type: kshetra

Listener: Nṛpa (king; traditionally Janamejaya in many Purāṇic frames, but not explicit here)

Scene: Pulastya narrates to a king; in the background, Brahmā ascends to Brahmaloka while a procession of luminous tīrthas moves toward Arbuda in the Kali age.

P
Pulastya
B
Brahmā (Caturvaktra)
B
Brahmaloka
T
Tīrthas
K
Kali Yuga
N
Nṛpa (king)

FAQs

Divine governance preserves sanctity: when times worsen, sacred power is safeguarded through divinely ordained relocation.

Implied: Arbuda, the refuge previously designated by Brahmā for the tīrthas.

No direct rite; it narrates the movement of tīrthas as part of the Arbuda Māhātmya.