Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 31

नाहं देवि करिष्यामि हस्त्यश्वरथसंग्रहम् । यतस्तेषां भवेत्पुष्टिर्वित्तैर्वित्तं करैर्भवेत् । गृहीतैः सर्वलोकानां तस्मात्तन्न ममेप्सितम्

nāhaṃ devi kariṣyāmi hastyaśvarathasaṃgraham | yatasteṣāṃ bhavetpuṣṭirvittairvittaṃ karairbhavet | gṛhītaiḥ sarvalokānāṃ tasmāttanna mamepsitam

โอ้เทวี ข้าจะไม่สั่งสมช้าง ม้า และรถศึก เพราะการเลี้ยงดูและให้เจริญเติบโตต้องอาศัยทรัพย์ และทรัพย์นั้นย่อมมาจากภาษีที่เก็บจากมหาชนทั้งปวง ดังนั้นสิ่งนั้นมิใช่ความปรารถนาของข้า

nanot
na:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negative particle)
ahamI
aham:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, उत्तमपुरुष-सूचक; प्रथमा (1st case), एकवचन; लिङ्ग-निर्देशः न (pronoun)
deviO देवी
devi:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdevī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th case), एकवचन (vocative singular)
kariṣyāmiI will do
kariṣyāmi:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलृट्-लकार (simple future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
hasti-aśva-ratha-saṃgrahamcollection of elephants, horses, and chariots
hasti-aśva-ratha-saṃgraham:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roothasti (प्रातिपदिक) + aśva (प्रातिपदिक) + ratha (प्रातिपदिक) + saṃgraha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; समासः—हस्त्यश्वरथानां संग्रहः (षष्ठी-तत्पुरुष)
yataḥbecause
yataḥ:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootyataḥ (अव्यय)
Formहेतुवाचक-अव्यय (causal indeclinable: 'because/for')
teṣāmof them
teṣām:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (6th case), बहुवचन (genitive plural)
bhavetwould be / may occur
bhavet:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
puṣṭiḥnourishment, prosperity
puṣṭiḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpuṣṭi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
vittaiḥby wealth
vittaiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootvitta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन (instrumental plural)
vittamwealth
vittam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvitta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन; अत्र प्रथमा (subject)
karaiḥby taxes/levies
karaiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootkara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन (instrumental plural)
bhavetwould arise / would be
bhavet:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
gṛhītaiḥtaken/collected
gṛhītaiḥ:
Karana (Instrument/Means/करण)
TypeAdjective
Rootgrah (धातु) → gṛhīta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), तृतीया (3rd case), बहुवचन; पुं/नपुंसक-सम्भव; अत्र 'करैः' इत्यर्थे साधन/हेतु-भावः
sarva-lokānāmof all people/worlds
sarva-lokānām:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक) + loka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case), बहुवचन; समासः—सर्वे लोकाः (कर्मधारय)
tasmāttherefore
tasmāt:
Hetu (Reason/हेतु)
TypeIndeclinable
Roottasmāt (सर्वनाम-प्रातिपदिक tad)
Formतद्-प्रातिपदिकात्; पञ्चमी-एकवचन-रूपं, अव्ययीभूतं (indeclinable sense: 'therefore/from that reason')
tatthat
tat:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र द्वितीया (object)
nanot
na:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
mamamy
mama:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (6th case), एकवचन (genitive singular)
īpsitamdesired
īpsitam:
Visheshana (Predicate/विशेषण)
TypeAdjective
Rootāp (धातु) → īpsita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र प्रथमा (predicate adjective)

Pṛthivīpati (the king) addressing Devī

Type: kshetra

Scene: A righteous king speaks to Devī, declining royal pomp—elephants, horses, chariots—because their upkeep would demand taxes from all people; the court atmosphere is austere, ethical, and contemplative.

D
Devī
P
Pṛthivīpati (King)

FAQs

True rājadharma restrains royal ambition and avoids burdening the populace for displays of power.

No tīrtha is named; the verse focuses on ethical governance within the Tīrthamāhātmya narrative.

None; it is a policy vow—renouncing burdensome accumulation funded by heavy taxation.