Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 22

अथ तत्कामिकं क्षेत्रं स गत्वा पृथिवीपतिः । चकार रोगनाशाय स्वपुत्रार्थं महत्तपः

atha tatkāmikaṃ kṣetraṃ sa gatvā pṛthivīpatiḥ | cakāra roganāśāya svaputrārthaṃ mahattapaḥ

แล้วพระราชาผู้ครองแผ่นดินเสด็จไปยังเกษตรศักดิ์สิทธิ์ผู้บันดาลความปรารถนานั้น และทรงบำเพ็ญตบะอันยิ่งใหญ่เพื่อให้โรคของพระโอรสสิ้นไป

अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भ-बोधक (then/now)
तत्कामिकम्that desired/so-named (Kāmika)
तत्कामिकम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + कामिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत् कामिकम् (‘that-pertaining/desired’) इति तत्पुरुष/कर्मधारय-प्रायः; विशेषणम्
क्षेत्रम्holy place/field
क्षेत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial to action/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त अव्यय-कृदन्त (gerund/absolutive) — ‘having gone’
पृथिवीपतिःthe king (lord of the earth)
पृथिवीपतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—पृथिव्याः पतिः इति षष्ठी-तत्पुरुषः
चकारdid/performed
चकार:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
रोगनाशायfor the destruction of the disease
रोगनाशाय:
Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootरोग (प्रातिपदिक) + नाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; समासः—रोगस्य नाशः इति षष्ठी-तत्पुरुषः; चतुर्थी प्रयोजनार्थे (for the purpose)
स्वपुत्रार्थम्for the sake of his own son
स्वपुत्रार्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—स्वस्य पुत्रस्य अर्थः/हितम् इति षष्ठी-तत्पुरुषः; द्वितीया प्रयोजन/उद्देश्ये (for the sake of)
महत्great
महत्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (तपः इति)
तपःausterity/penance
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Narrator (contextual Purāṇic narration within Tīrthamāhātmya)

Tirtha: कामिक-क्षेत्र

Type: kshetra

Listener: null

Scene: राजा राजचिह्न त्यागकर/सरल वेश में कामिक-क्षेत्र की ओर प्रस्थान; फिर कुशासन/अग्नि के निकट तप—जटा, वल्कल, जपमाला, एकाग्र दृष्टि

P
pṛthivīpati (king)
K
kṣetra (holy site)

FAQs

Sincere tapas performed at a sacred kṣetra, motivated by dharmic compassion, is portrayed as a powerful means for relief from suffering.

A “kāmika” (wish-fulfilling) kṣetra is praised; the verse emphasizes the kṣetra’s potency even before naming further details in the narrative.

Tapas (austerity) undertaken at the kṣetra for roga-nāśa (removal of disease).