Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 20

कार्तिक्यां कृत्तिकायोगे भीष्मपञ्चककृन्नरः । सम्यक्छ्रद्धासमुत्पन्नो योऽत्र स्नानं करिष्यति

kārtikyāṃ kṛttikāyoge bhīṣmapañcakakṛnnaraḥ | samyakchraddhāsamutpanno yo'tra snānaṃ kariṣyati

ผู้ใดมีศรัทธาอันตื่นเต็มที่ มาสรงน้ำบูชาที่นี่ในเดือนการ์ตติกา ณ คราวกฤตติกาโยค และถือวัตรภีษมปัญจกะห้าวัน—

कार्तिक्याम्in (the month of) Kārtika
कार्तिक्याम्:
Adhikarana (Time-location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकार्तिकी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गम्; एकवचनम्; सप्तमी (Locative, singular)
कृत्तिकायोगेat the conjunction with (the nakṣatra) Kṛttikā
कृत्तिकायोगे:
Adhikarana (Time-condition/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकृत्तिका (प्रातिपदिक) + योग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्; एकवचनम्; सप्तमी (Locative, singular); समासः—कृत्तिकायाः योगः इति षष्ठी-तत्पुरुषः
भीष्मपञ्चककृत्one who performs the Bhīṣma-pañcaka observance
भीष्मपञ्चककृत्:
Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभीष्म (प्रातिपदिक) + पञ्चक (प्रातिपदिक) + कृत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √कृ)
Formपुंलिङ्गम्; एकवचनम्; प्रथमा; ‘कृत्’ = कर्तरि कृदन्त (agent noun) ‘doer’; समासः—भीष्मपञ्चकं करोति इति उपपद-तत्पुरुषः
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्; एकवचनम्; प्रथमा (Nominative, singular)
सम्यक्properly; duly
सम्यक्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formरीतिवाचक-अव्ययम् (adverb of manner)
श्रद्धासमुत्पन्नःarisen with faith; filled with faith
श्रद्धासमुत्पन्नः:
Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रद्धा (प्रातिपदिक) + समुत्पन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक; सम्+उत्+√पद्/√पद्? ‘उत्पन्न’ = arisen)
Formपुंलिङ्गम्; एकवचनम्; प्रथमा; समासः—श्रद्धया समुत्पन्नः इति तृतीया-तत्पुरुषः (instrumental relation)
यःwho
यः:
Karta (Relative subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्गम्; एकवचनम्; प्रथमा (Nominative, singular)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (adverb of place)
स्नानम्bathing
स्नानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्; एकवचनम्; द्वितीया (Accusative, singular)
करिष्यतिwill do; will perform
करिष्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलृट्-लकारः (Simple future); प्रथमपुरुषः; एकवचनम्; परस्मैपदम्

Narrator (contextual; likely Sūta reporting the māhātmya)

Tirtha: Brahmakuṇḍa/Sukūṇḍa (contextual)

Type: kund

Scene: Pilgrims at dawn in Kārttika, mist over a stepped pond; devotees perform snāna with folded hands, some holding lamps; a calendar motif hints at Kṛttikā nakṣatra and the five-day Bhīṣma vow.

K
Kārttika (month)
K
Kṛttikā (nakṣatra)
B
Bhīṣma-pañcaka
B
Brahmakuṇḍa

FAQs

Faith-filled observance in Kārttika, especially at an auspicious nakṣatra alignment, magnifies tīrtha-merit.

The bathing place ‘here’ refers to Brahmakuṇḍa within Hāṭakeśvara-kṣetra.

Snāna (ritual bathing) at the tīrtha during Kārttika in Kṛttikā-yoga, together with the Bhīṣma-pañcaka five-day vow.