Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 45

एवमुक्त्वा ततः स्थानात्ततो वह्निर्विनिर्गतः । तावत्स ब्रह्मणा प्रोक्तः स्वयमेव महात्मना

evamuktvā tataḥ sthānāttato vahnirvinirgataḥ | tāvatsa brahmaṇā proktaḥ svayameva mahātmanā

ครั้นกล่าวดังนี้แล้ว อัคนีก็ออกจากสถานที่นั้นไป ในขณะนั้นเอง พระพรหมผู้มหาตมะได้ตรัสเรียกท่านด้วยพระองค์เอง

एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (manner adverb)
उक्त्वाhaving spoken
उक्त्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वा (absolutive), अव्ययभाव; ‘having said’
ततःthen, from there
ततः:
Apadana/Adverbial (Source/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/कालवाचक क्रियाविशेषण (then/from there)
स्थानात्from the place
स्थानात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्त्या क्रमवाचक (then)
वह्निःfire
वह्निः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विनिर्गतःdeparted
विनिर्गतः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि+निर्+गम् (धातु)
Formक्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘gone out, departed’
तावत्meanwhile, until then
तावत्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतावत् (अव्यय)
Formअव्यय; तावदर्थक निपात (until then/meanwhile)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ब्रह्मणाby Brahmā
ब्रह्मणा:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
प्रोक्तःwas addressed/told
प्रोक्तः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+वच् (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘addressed/told’
स्वयम्personally
स्वयम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; आत्मार्थक क्रियाविशेषण (by oneself)
एवindeed, just
एव:
Nipata (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक निपात (emphatic particle)
महात्मनाby the great-souled one
महात्मना:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; समासः महान् आत्मा यस्य (महात्मा)

Narrator (contextual purāṇic narrator)

Type: kund

Listener: Agni

Scene: Agni exits the reservoir area, flames subdued but still radiant; at that moment Brahmā appears—four-faced, serene—raising a hand in counsel, stopping Agni’s momentum; devas remain as witnesses around the pond.

A
Agni/Vahni
B
Brahmā

FAQs

Divine governance includes restraint and counsel; higher cosmic authority intervenes to restore balance after anger and curse.

The broader Adhyāya is within a tīrtha-māhātmya, but this verse does not specify the tīrtha by name.

None.