Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 16

परिभ्रमंस्ततः प्राप्य कंचिद्ग्रामं निरुद्वसम् । मृतमर्त्योद्भवैव्याप्तमस्थिसंघैः समंततः

paribhramaṃstataḥ prāpya kaṃcidgrāmaṃ nirudvasam | mṛtamartyodbhavaivyāptamasthisaṃghaiḥ samaṃtataḥ

เมื่อเดินต่อไป ท่านก็มาถึงหมู่บ้านแห่งหนึ่งที่ไร้ผู้คนอาศัย เต็มไปด้วยกองกระดูกของมนุษย์ที่ตายแล้วอยู่ทุกหนทุกแห่ง

परिभ्रमन्wandering around
परिभ्रमन्:
कर्ता-विशेषण (Agent qualifier)
TypeVerb
Rootपरि + भ्रम् (धातु)
Formवर्तमानकाले कृदन्तः—शतृ-प्रत्ययान्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; परिभ्रमन् = wandering about
ततःthen/from there
ततः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
प्राप्यhaving reached
प्राप्य:
पूर्वकाल (Prior action)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); अव्ययभावः; ‘having reached’
कञ्चित्some
कञ्चित्:
कर्म-विशेषण (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; अनिश्चित-विशेषण (indefinite ‘some’)
ग्रामम्village
ग्रामम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootग्राम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
निरुद्वसम्deserted
निरुद्वसम्:
कर्म-विशेषण (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootनिर् + उद्वस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ग्राम-विशेषणम्; ‘निरुद्वस’ = uninhabited/deserted
मृतdead
मृत:
कर्म-विशेषण (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootमृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √मृ)
Formभूतकृदन्त (past participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग (compound member)
मर्त्यmortals/men
मर्त्य:
सम्बन्ध (Compound member)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासाङ्ग (compound member)
उद्भवैःarising from
उद्भवैः:
करण/हेतु (Instrumental/Source nuance)
TypeNoun
Rootउद्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; समासाङ्ग (compound member)
व्याप्तम्pervaded/filled
व्याप्तम्:
कर्म-विशेषण (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootवि + आप् (धातु) → व्याप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ग्राम-विशेषणम्
अस्थिसंघैःby heaps of bones
अस्थिसंघैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअस्थि + संघ (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—अस्थ्नां संघाः (heaps/collections of bones)
समन्ततःon all sides
समन्ततः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)

Skanda (deduced; Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narration style)

Type: kshetra

Scene: A silent, roofless village; heaps of human bones scattered; the sage stands small against the desolation, suggesting the world’s fragility.

V
Viśvāmitra

FAQs

The scene underscores impermanence and the grave cost of dharma’s collapse, preparing the reader for the restorative power of sacred acts and tīrthas.

No tīrtha is named; the verse establishes the bleak landscape within the chapter’s tīrtha-māhātmya frame.

None.