Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 36

निमग्नो ब्राह्मणश्रेष्ठा नासाग्रं यावदेव हि । शृंगैर्मनोरमैस्तुं गैः समग्रैः सहितस्तदा । वृक्षगुल्मलताकीर्णै रम्यपक्षिनिषेवितैः

nimagno brāhmaṇaśreṣṭhā nāsāgraṃ yāvadeva hi | śṛṃgairmanoramaistuṃ gaiḥ samagraiḥ sahitastadā | vṛkṣagulmalatākīrṇai ramyapakṣiniṣevitaiḥ

โอ้พราหมณ์ผู้ประเสริฐ เขาจมอยู่เพียงถึงปลายจมูกเท่านั้น; แล้วสถานที่นั้นก็สมบูรณ์พร้อมด้วยยอดเขาสูงงามน่ารื่นรมย์ ปกคลุมด้วยไม้ยืนต้น พุ่มไม้ และเถาวัลย์ และมีหมู่นกงามมาชุมนุมสถิต

निमग्नःsubmerged/sunk
निमग्नः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootनि + मज्ज् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ब्राह्मणश्रेष्ठःbest of Brahmins
ब्राह्मणश्रेष्ठः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्राह्मण + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (ब्राह्मणानां श्रेष्ठः)
नासाग्रम्tip of the nose
नासाग्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनासा + अग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नासायाः अग्रं)
यावत्up to/as far as
यावत्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (प्रातिपदिक/अव्ययार्थ)
Formअव्यय; परिमाण/अवधि-वाचक (as far as/upto)
एवindeed/just
एव:
Nipata (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis/indeed)
हिindeed/for
हि:
Nipata (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/निपात (for/indeed)
शृंगैःwith horns
शृंगैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशृंग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
मनोरमैःbeautiful/charming
मनोरमैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootमनोरम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (शृंगैः इति)
तुand/but
तु:
Nipata (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्वय (but/and)
अंगैःwith limbs
अंगैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअंग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
समग्रैःcomplete/entire
समग्रैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootसमग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (अंगैः इति)
सहितःaccompanied/with
सहितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसह (उपसर्ग) + इ (धातु) / सहित (प्रातिपदिक; क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'युक्तः/समेतः' अर्थे
तदाthen
तदा:
Kriya-visheshana (Temporal/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (then)
वृक्षगुल्मलताकीर्णैःfilled with trees, shrubs, and creepers
वृक्षगुल्मलताकीर्णैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootवृक्ष + गुल्म + लता + कीर्ण (प्रातिपदिक; क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; समाहार-द्वन्द्व (वृक्षगुल्मलता) + क्तान्त विशेषण (कीर्ण = strewn/filled)
रम्यपक्षिनिषेवितैःfrequented by lovely birds
रम्यपक्षिनिषेवितैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootरम्य + पक्षि + निषेवित (प्रातिपदिक; क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तत्पुरुष (रम्यैः पक्षिभिः निषेवितैः) क्तान्त विशेषण

Sūta (deduced; continuing narration after 'Sūta uvāca')

Type: peak

Listener: Brāhmaṇas/Ṛṣis

Scene: A serene panorama: a mountain with multiple charming peaks; dense growth of trees, shrubs, and creepers; flocks of bright birds perched and in flight; the sense of a newly blessed terrain.

B
Brāhmaṇas (addressed)
Ś
Śṛṅga (peaks/horns)
V
Vṛkṣa-gulma-latā
P
Pakṣin (birds)

FAQs

A tīrtha is not only a ritual site but an auspicious ecology—beauty and harmony in nature are signs of sanctity and divine settlement.

The verdant mountainous/cavern region being established in Nāgara Khaṇḍa, Adhyāya 9, described with peaks, vegetation, and birds.

None; it is a descriptive passage supporting the sthala-māhātmya through imagery of sacred nature.