Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 47

एतद्वः सर्वमाख्यातं माहात्म्यं पादुकोद्भवम् । श्रीमातुरनुषंगेण अंबादेव्या द्विजोत्तमाः

etadvaḥ sarvamākhyātaṃ māhātmyaṃ pādukodbhavam | śrīmāturanuṣaṃgeṇa aṃbādevyā dvijottamāḥ

“โอ้ท่านทวิชผู้ประเสริฐทั้งหลาย เราได้บอกเล่ามหาตมยะทั้งหมดอันเกี่ยวเนื่องกับปาทุกาอันศักดิ์สิทธิ์ ซึ่งบังเกิดขึ้นเนื่องด้วยศรีมาตา อัมพาเทวี แก่ท่านทั้งหลายแล้ว”

एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन; सन्दर्भे—कर्मरूपेण (this)
वःto you (all)
वः:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-रूप (Gen./Dat.), बहुवचन; अत्र—सम्प्रदानार्थे (to you)
सर्वम्all
सर्वम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; ‘एतत्’ विशेषण
आख्यातम्has been narrated
आख्यातम्:
Kriya (Predicative/क्रियापद-भाव)
TypeVerb
Rootआ-√ख्या (धातु) + आख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; क्त-प्रत्यय भूतकृदन्त, कर्मणि-प्रयोग (has been told)
माहात्म्यम्the greatness (māhātmya)
माहात्म्यम्:
Karma/Apposition (Object-apposition/कर्मसमानााधिकरण)
TypeNoun
Rootमाहात्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन; ‘एतत्’ समानाधिकरण/विशेष्य
पादुकsandal
पादुक:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपादुका (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद (stem form)
उद्भवम्arising from / connected with origin
उद्भवम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootउद्भव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन; ‘माहात्म्यम्’ विशेषण
श्रीvenerable
श्री:
Sambandha (Honorific/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootश्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, समासपूर्वपद (honorific)
मातुःof the Mother
मातुः:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
अनुषङ्गेणin connection (with)
अनुषङ्गेण:
Hetu/Prakara (Cause/Manner)
TypeNoun
Rootअनुषङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; हेतौ/प्रसङ्गे (by occasion/connection)
अंबादेव्याof Goddess Ambā
अंबादेव्या:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअंबा (प्रातिपदिक) + देवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; ‘अंबा एव देवी’ कर्मधारय
द्विजोत्तमाःO best of the twice-born
द्विजोत्तमाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (श्रेष्ठाः द्विजानाम्) संबोधनार्थे (vocative sense)

Narrator (Sūta addressing sages/brāhmaṇas implied by 'dvijottamāḥ')

Tirtha: Pādukā-udbhava (Śrīmātā–Ambādevī-prasaṅga)

Type: kshetra

Listener: dvijottamāḥ

Scene: Sūta, seated in a forest hermitage assembly, concludes the account; brāhmaṇas listen attentively; in a vignette-like backdrop, Ambā Devī’s shrine and the sacred pādukās are symbolically shown.

Ś
Śrīmātā (Divine Mother)
A
Ambā Devī
P
Pādukā

FAQs

Remembering and hearing a site’s māhātmya strengthens devotion to the Divine Mother and sanctifies pilgrimage practice.

Hāṭakeśvara-kṣetra, specifically the tradition of Śrīmātuḥ Pādukā linked with Ambā Devī.

No new rite; it concludes the narration of the pādukā-māhātmya.