Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 22

देवा ऊचुः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे पादुके तत्र संस्थिते । अंबाया मातृभिः सार्धं गुहामध्ये सुगुप्तके

devā ūcuḥ | hāṭakeśvaraje kṣetre pāduke tatra saṃsthite | aṃbāyā mātṛbhiḥ sārdhaṃ guhāmadhye suguptake

เหล่าเทพกล่าวว่า: “ในแดนศักดิ์สิทธิ์แห่งหาฏเกศวร มีพาทุกาประดิษฐานอยู่ ณ ที่นั้น อัมพาอยู่ร่วมกับเหล่าแม่พระ (มาตฤ) ภายในถ้ำอันเร้นลับยิ่ง”

देवाःthe gods
देवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Karma-kāraka (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, बहुवचन
हाटकेश्वरजेin the Hāṭakeśvara-related
हाटकेश्वरजे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहाटकेश्वर (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘हाटकेश्वरज-क्षेत्रे’ = हाटकेश्वरात् जात/सम्बद्ध (तत्पुरुष) विशेषण (क्षेत्रे)
क्षेत्रेin the sacred field/place
क्षेत्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन
पादुकेO Pādukā (dual form)
पादुके:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपादुका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/सम्बोधन द्विवचन (Nom./Voc. Dual)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
संस्थितेsituated; established
संस्थिते:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/सम्बोधन द्विवचन; विशेषण (पादुके)
अम्बायाःof Ambā (the Mother Goddess)
अम्बायाः:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअम्बा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति (Genitive), एकवचन
मातृभिःwith the Mothers (Mātṛs)
मातृभिः:
Sahakari (Association/सह)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
सार्धम्together with
सार्धम्:
Sahakari (Association/सह)
TypeIndeclinable
Rootसार्धम् (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक (preposition-like indeclinable: ‘together with’)
गुहामध्येin the middle of the cave
गुहामध्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगुहा (प्रातिपदिक) + मध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘गुहायाः मध्ये’ (षष्ठी-तत्पुरुष)
सुगुप्तकेin the well-hidden (place)
सुगुप्तके:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग) + गुप्तक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कर्मधारयः—‘अत्यन्तं गुप्तके’ विशेषण (गुहामध्ये)

Devas

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra Pādukā-guha

Type: cave

Listener: Maheśvara (Śiva)

Scene: A map-like reveal: the devas describe a sacred region where, deep inside a concealed cave, Ambā and the Mātṛkās abide, marked by a pair of Pādukās—simple yet radiating power.

D
Devas
H
Hāṭakeśvara-kṣetra
P
Pādukā
A
Ambā (Devī)
M
Mātṛkās

FAQs

Divinity is present in specific sacred landscapes; the Goddess (Ambā) and the Mātṛkās abide in sanctified, protected spaces worthy of reverent approach.

Hāṭakeśvara-kṣetra, specifically the Pādukā site associated with Ambā and the Mātṛkās in a hidden cave.

No explicit rite is prescribed here; the verse identifies the locus of worship: the Pādukā shrine of Ambā with the Mothers.