Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 21

ततश्च तौ महीपालौ तत्प्रभावादुभौ द्विजाः । गतौ च परमां सिद्धिं जन्ममृत्युविवर्जिताम्

tataśca tau mahīpālau tatprabhāvādubhau dvijāḥ | gatau ca paramāṃ siddhiṃ janmamṛtyuvivarjitām

ต่อมา ด้วยอานุภาพแห่งสิ่งนั้น โอ้ทวิชทั้งหลาย กษัตริย์ทั้งสองพระองค์บรรลุสิทธิอันสูงสุด ปราศจากการเกิดและการตาย

tataḥthereafter
tataḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय/तदः)
Formकाल/क्रमवाचक-अव्यय (adverb: then/thereafter)
caand
ca:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction: and)
tauthose two
tau:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; सर्वनाम
mahī-pālauthe two kings
mahī-pālau:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmahī (प्रातिपदिक) + pāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (महीपालः = पृथिव्याः पालकः)
tat-prabhāvātdue to its power
tat-prabhāvāt:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + prabhāva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (हेतु/अपादान), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तस्य प्रभावः)
ubhauboth
ubhau:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootubha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; विशेषण (द्विजाः/तौ)
dvijāḥtwice-born (brahmins)
dvijāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (पाठे बहुवचनम्, अर्थे द्विवचन-सामञ्जस्यं सम्भवति)
gatauwent/attained
gatau:
Kriyā (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Root√gam (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त; गत), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; विधेय (they went/attained)
caand
ca:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
paramāmsupreme
paramām:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootparama (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (सिद्धिम्)
siddhimattainment/perfection
siddhim:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsiddhi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
janma-mṛtyu-vivarjitāmfree from birth and death
janma-mṛtyu-vivarjitām:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootjanman (प्रातिपदिक) + mṛtyu (प्रातिपदिक) + vivarjita (कृदन्त-प्रातिपदिक; vi-√vṛj/√varj)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (सिद्धिम्); समासः (द्वन्द्वपूर्वक-तत्पुरुषभावः): ‘जनमृत्यू विवर्जिता’ = free from birth and death

Sūta (deduced)

Tirtha: Rātrinātha-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Brāhmaṇas (vocative ‘dvijāḥ’)

Scene: Two kings, radiant after worship/installation, ascend in a beam of light from the kṣetra; below, the twin shrines glow. A serene, liberation-themed culmination with sages witnessing.

M
Mahīpāla (kings)
S
Siddhi (supreme attainment)
J
Janma-mṛtyu (birth and death)

FAQs

Service to a sacred kṣetra—especially through building and consecration—can culminate in mokṣa, transcending saṃsāra.

The Soma/Rātrinātha-associated sacred precinct within Hāṭakeśvara-kṣetra, whose ‘prabhāva’ grants liberation.

No direct prescription; the verse states the spiritual fruit (mokṣa) arising from the kṣetra’s power and prior acts.