Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

अश्ववक्त्रां करिष्यामि तपसा सुशुभाननाम् । सा कथं विहिता तेन तपस्तप्तं तथा कथम् । सर्वं विस्तरतो ब्रूहि परं कौतूहलं हि नः

aśvavaktrāṃ kariṣyāmi tapasā suśubhānanām | sā kathaṃ vihitā tena tapastaptaṃ tathā katham | sarvaṃ vistarato brūhi paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ

“ด้วยตบะเราจะทำให้นางผู้พักตร์งามนั้นมีพักตร์เป็นม้า”—เขาบัญญัติให้นางเป็นเช่นนั้นได้อย่างไร และตบะนั้นบำเพ็ญกันอย่างไร? ขอท่านกล่าวโดยพิสดารเถิด เพราะความใคร่รู้ของเรายิ่งนัก

अश्ववक्त्राम्the horse-faced (one)
अश्ववक्त्राम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअश्व-वक्त्र (प्रातिपदिक; अश्व + वक्त्र)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; तत्पुरुष-समास (षष्ठी/उपपद-भावः: अश्वस्य वक्त्रम्)
करिष्यामिI will make
करिष्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तपसाby austerity
तपसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
सुशुभाननाम्with a very beautiful face
सुशुभाननाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु-शुभ-आनन (प्रातिपदिक; सु + शुभ + आनन)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास (सुशुभं आननं यस्याः)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
कथम्how
कथम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)
विहिताwas arranged/ordained
विहिता:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-धा (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-भावः
तेनby him/thereby
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
तपःausterity
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (पद-समासविग्रह-पूर्वपद)
तप्तम्was performed (heated/undertaken)
तप्तम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootतप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (तपः) तप्तम्
तथाthus/likewise
तथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
कथम्how
कथम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
विस्तरतःin detail
विस्तरतः:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootविस्तरतः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: तसिल्-प्रत्ययान्त)
ब्रूहिtell (you)
ब्रूहि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
परम्great/supreme
परम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (कौतूहलम्) विशेषण
कौतूहलम्curiosity
कौतूहलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकौतूहल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis/causal)
नःof us/our
नः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, बहुवचन (enclitic form)

Ṛṣis (continuing their question; quoted speech from the narrative being queried)

Scene: A questioning sage/visitor implores the narrator to explain how a lovely-faced woman became horse-faced through tapas and divine ordinance; the scene is intimate, dialogic, and charged with wonder.

Ṛṣis
M
Mādhavī (context implied)
V
Viṣṇu (context from prior verse)

FAQs

Austerity (tapas) and karmic outcomes are treated as precise moral causality deserving careful explanation.

Not explicit in this verse; it continues within the Śrīhāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya narrative frame.

Tapas (austerity) is the operative practice under discussion, though details are requested rather than prescribed here.