Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 47

श्रीनारद उवाच । सांप्रतं धरणी प्राप्ता चतुर्वक्त्रस्य संनिधौ । रोरूयमाणा भारार्ता दानवैः पीडिता भृशम् । प्रोवाच पद्मजं तत्र दुःखेन महताऽन्विता

śrīnārada uvāca | sāṃprataṃ dharaṇī prāptā caturvaktrasya saṃnidhau | rorūyamāṇā bhārārtā dānavaiḥ pīḍitā bhṛśam | provāca padmajaṃ tatra duḥkhena mahatā'nvitā

พระนารทกล่าวว่า “บัดนี้เอง พระธรณีได้เข้าไปเฝ้าพระจตุรมุข (พรหมา) ครั้นถูกพวกทานวะเบียดเบียนอย่างหนัก แบกภาระอันล้นท่วม ร่ำไห้คร่ำครวญ นางจึงกราบทูลพระปทมชะ (ผู้บังเกิดจากดอกบัว) ณ ที่นั้น ด้วยความทุกข์ใหญ่หลวง”

śrīvenerable
śrī:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootśrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; उपाधि/विशेषण
nāradaḥNārada
nāradaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnārada (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
sāṃpratamnow, at present
sāṃpratam:
Kāla (Time)
TypeIndeclinable
Rootsāṃpratam (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
dharaṇīthe Earth (goddess)
dharaṇī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdharaṇī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
prāptāhaving reached
prāptā:
Kriyā (Predicate; participial)
TypeVerb
Rootpra-āp (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; ‘प्राप्त’
caturvaktrasyaof the four-faced one (Brahmā)
caturvaktrasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootcatur (संख्या-प्रातिपदिक) + vaktra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-एकवचन; द्विगु-समास (caturṇi vaktrāṇi yasya) = ब्रह्मा
saṃnidhauin the presence
saṃnidhau:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootsaṃnidhi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-एकवचन
rorūyamāṇācrying loudly
rorūyamāṇā:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeVerb
Rootru (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शानच्), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; ‘रोरूयमाणा’ (intensive/iterative crying)
bhārārtāafflicted by burden
bhārārtā:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootbhāra (प्रातिपदिक) + ārta (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; तत्पुरुष (bhāreṇa ārtā)
dānavaiḥby the Dānavas
dānavaiḥ:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootdānava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-बहुवचन
pīḍitātormented
pīḍitā:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootpīḍ (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; ‘पीडित’
bhṛśamgreatly, intensely
bhṛśam:
Kriyā-viśeṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootbhṛśam (अव्यय)
Formरीतिवाचक-अव्यय (adverb)
provācasaid, spoke forth
provāca:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootpra-vac (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
padmajamthe lotus-born (Brahmā)
padmajam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpadma (प्रातिपदिक) + ja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; तत्पुरुष (padmāt jātaḥ) = ब्रह्मा
tatrathere
tatra:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
duḥkhenawith sorrow, due to grief
duḥkhena:
Hetu/Karaṇa (Cause/Instrument)
TypeNoun
Rootduḥkha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-एकवचन
mahatāgreat
mahatā:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootmahat (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-एकवचन; ‘महान्’
anvitāendowed with, accompanied by
anvitā:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootanu-i (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; ‘अन्वित’ = युक्त/समन्वित

Nārada

Scene: Earth personified (Bhū-devī) arrives before four-faced Brahmā, crying and weighed down, describing torment by daṇavas; Nārada narrates the scene.

N
Nārada
E
Earth (Dharaṇī/Bhūmi)
B
Brahmā (Caturvaktra, Padmaja)
D
Daṇavas

FAQs

When adharma increases, even the Earth is depicted as suffering; divine intervention is sought through rightful cosmic authorities.

No particular tīrtha is mentioned in this verse; it sets up a wider mythic cause within the māhātmya.

None; it is a narrative account describing the Earth’s appeal.