Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 19

Devanagari script

गरुड उवाच । मम पृष्ठं समारुह्य समस्तं क्षितिमंडलम् । त्वं भ्रमस्व द्विजश्रेष्ठ गृहीत्वेमां च कन्यकाम्

Transliteration

garuḍa uvāca | mama pṛṣṭhaṃ samāruhya samastaṃ kṣitimaṃḍalam | tvaṃ bhramasva dvijaśreṣṭha gṛhītvemāṃ ca kanyakām

Translation

ครุฑกล่าวว่า “จงขึ้นสู่หลังของเรา แล้วท่องไปทั่วพิภพทั้งสิ้น โอ้พราหมณ์ผู้ประเสริฐ พร้อมพานางกัญญานี้ไปด้วย”

Word by Word

• गरुडः: Garuḍa
• गरुडः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गरुड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (उवाच इत्यस्य कर्ता)

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (Speech verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• पृष्ठम्: back
• पृष्ठम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पृष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• समारुह्य: having mounted
• समारुह्य: Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्+आ+√रुह् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त-अव्ययम् (Gerund/absolutive), पूर्वक्रिया (having done)

• समस्तम्: entire, whole
• समस्तम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: समस्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘क्षितिमण्डलम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• क्षिति-मण्डलम्: the earth-circle, the whole world
• क्षिति-मण्डलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षिति (प्रातिपदिक) + मण्डल (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (तत्पुरुषः; ‘क्षितेः मण्डलम्’), नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यम-पुरुषार्थे सर्वनाम; प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• भ्रमस्व: wander, travel around
• भ्रमस्व: Kriyā (Command/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: √भ्रम् (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), मध्यम-पुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्

• द्विज-श्रेष्ठ: O best of the twice-born (brāhmaṇa)
• द्विज-श्रेष्ठ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (तत्पुरुषः; ‘द्विजानां श्रेष्ठः’), पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्

• गृहीत्वा: having taken
• गृहीत्वा: Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ग्रह् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त-अव्ययम् (Gerund/absolutive)

• इमाम्: this (girl)
• इमाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• च: and
• च: Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (conjunction)

• कन्यकाम्: the maiden, young girl
• कन्यकाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कन्यका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Garuḍa

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Garuḍa in full flight across a curved earth-horizon; the brāhmaṇa seated securely on his back, the maiden accompanying (either seated behind or in a protected palanquin-like aura), clouds and rivers below, sacred sites hinted as miniature shrines; sense of speed and vastness.

Characters & Entities

• Garuḍa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The search for dharmic alignment may require wide travel and discernment—journeying itself becomes a sacred discipline.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse gestures to world-travel rather than naming a single site; within the chapter, such travel frames the eventual glorification of the featured kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is an instruction for travel and seeking.