Previous Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 59

माहात्म्यं सर्वपापानां सद्यो नाशनकारकम् । मंगलं परमं ह्येतदायुष्यं कीर्तिवर्धनम् । रुद्रशीर्षस्य माहात्म्यं तस्माच्छ्रोतव्यमादरात्

māhātmyaṃ sarvapāpānāṃ sadyo nāśanakārakam | maṃgalaṃ paramaṃ hyetadāyuṣyaṃ kīrtivardhanam | rudraśīrṣasya māhātmyaṃ tasmācchrotavyamādarāt

มหาตมยะนี้เป็นเหตุให้บาปทั้งปวงพินาศโดยฉับพลัน เป็นมงคลยิ่ง ส่งเสริมอายุ และเพิ่มพูนเกียรติยศ ดังนั้นมหาตมยะของรุทระศีรษะพึงสดับด้วยความเคารพศรัทธา

माहात्म्यम्the greatness (glory)
माहात्म्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमाहात्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
सर्वपापानाम्of all sins
सर्वपापानाम्:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootसर्वपाप (प्रातिपदिक: सर्व + पाप)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन; कर्मधारय-समास (सर्वाणि पापानि) = all sins
सद्यःimmediately
सद्यः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootसद्यस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb): immediately
नाशनकारकम्destroyer (that causes destruction)
नाशनकारकम्:
Viśeṣaṇa (Predicate adjective of माहात्म्यम्)
TypeAdjective
Rootनाशन + कारक (प्रातिपदिक: नाशनम् + कारकः)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष-समास (नाशनं करोति) = causing destruction
मंगलम्auspiciousness
मंगलम्:
Pradhāna (Predicate nominal)
TypeNoun
Rootमङ्गल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; predicate noun
परमम्supreme
परमम्:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण of मङ्गलम्
हिindeed
हि:
Sambandha-bodhaka (Emphasis particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle): indeed, for
एतत्this
एतत्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; subject for subsequent predicates
आयुष्यम्life-promoting
आयुष्यम्:
Viśeṣaṇa (Predicate adjective of एतत्)
TypeAdjective
Rootआयुष्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; predicate adjective: conducive to long life
कीर्तिवर्धनम्increasing fame
कीर्तिवर्धनम्:
Viśeṣaṇa (Predicate adjective of एतत्)
TypeAdjective
Rootकीर्ति + वर्धन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष-समास (कीर्तिं वर्धयति) = increasing fame
रुद्रशीर्षस्यof Rudraśīrṣa
रुद्रशीर्षस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootरुद्रशीर्ष (प्रातिपदिक: रुद्र + शीर्ष)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; तत्पुरुष-समास (रुद्रस्य शीर्षम्)
माहात्म्यम्the glory
माहात्म्यम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootमाहात्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Cause/Reason)
TypeIndeclinable
Rootतस्मात् (सर्वनाम-प्रातिपदिक: तद्)
Formअव्यय (हेतु/causal adverb): therefore, from that reason
श्रोतव्यम्should be listened to
श्रोतव्यम्:
Kriyā (Obligation predicate)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) + तव्यत् (कृदन्त)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive/obligatory), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि-भावः: should be heard
आदरात्with reverence
आदरात्:
Hetu (Cause/Manner-source)
TypeNoun
Rootआदर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; ‘आदरात्’ = out of respect

Narrator (contextual; likely Sūta continuing the Māhātmya narration)

Tirtha: Rudraśīrṣa

Type: kshetra

Listener: ṛṣi/dvija assembly (implied)

Scene: A didactic proclamation: the narrator extols the Rudraśīrṣa-māhātmya as supremely auspicious; sages listen with folded hands, emphasizing ‘ādara’ (reverence).

R
Rudraśīrṣa

FAQs

Listening with reverence to sacred place-glories is itself a purifying spiritual practice with tangible merit.

The Rudraśīrṣa sacred site and its māhātmya within Nāgarakhaṇḍa.

Śravaṇa (devout listening) of the Rudraśīrṣa māhātmya is explicitly prescribed.