Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 33

तेनैव परकांतेन विशेषेण रतिक्रियाम् । तस्मिन्नायतने चक्रे कुण्डे तोयावगाहनम्

tenaiva parakāṃtena viśeṣeṇa ratikriyām | tasminnāyatane cakre kuṇḍe toyāvagāhanam

ด้วยชายคนรักต้องห้ามผู้นั้นเอง นางได้ประกอบรติ-กริยาอีกครั้งด้วยวิธีเฉพาะ; และในสถานศักดิ์สิทธิ์นั้น นางยังได้ลงอาบแช่ (อวคาหนะ) ในน้ำแห่งสระกุณฑ์ด้วย

तेनby him/with that
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम् (Instrumental singular)
एवindeed, only
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
परकान्तेनwith another’s beloved (man)
परकान्तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपरकान्त (प्रातिपदिक; पर + कान्त)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (परस्य कान्तः) (Instrumental singular)
विशेषेणespecially, in particular
विशेषेण:
Hetu/Prakaraṇa (Manner/प्रकार)
TypeNoun
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्रियाविशेषणवत् प्रयोगः (Instrumental used adverbially)
रतिक्रियाम्act of sexual enjoyment
रतिक्रियाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरतिक्रिया (प्रातिपदिक; रति + क्रिया)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (रतेः क्रिया) (Accusative singular)
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम् (Locative singular)
आयतनेin the abode/place
आयतने:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootआयतन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम् (Locative singular)
चक्रेhe did, he performed
चक्रे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकारः (परस्मैपदम्), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; धातुः कृ (to do/make) (Perfect, 3rd sg)
कुण्डेin the pond
कुण्डे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकुण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम् (Locative singular)
तोयावगाहनम्immersion/bathing in water
तोयावगाहनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतोय + अवगाहन (प्रातिपदिक; अव + गाह् (धातु) + ल्युट्)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (तोयस्य अवगाहनम्) (Nom/Acc sg)

Narrator within the dialogue frame (contextually tied to Vaiśvānara’s account)

Tirtha: Rudraśīrṣa (shrine) with associated Kuṇḍa (name not specified in the verse)

Type: kund

Scene: A clandestine couple near a stone-lined sacred pond within a Śaiva sanctuary; moonlit water, temple lamps, and the uneasy juxtaposition of passion and pilgrimage.

Ā
Āyatana (shrine)
K
Kuṇḍa (pond)
P
Parakānta (paramour)

FAQs

The narrative highlights the tension between repeated adharma and the purificatory promise of tīrtha practices, stressing responsibility alongside sacred grace.

The āyatana and kuṇḍa of the Rudraśīrṣa tīrtha, where immersion (toyāvagāhana) is performed.

Toyāvagāhana—immersion/bathing in the kuṇḍa (sacred pond).