Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 8

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे यश्चोद्वाहस्तयोरभूत् । स्वायंभुवमनोराद्ये स संजातः सुविस्तरः

hāṭakeśvaraje kṣetre yaścodvāhastayorabhūt | svāyaṃbhuvamanorādye sa saṃjātaḥ suvistaraḥ

พิธีอภิเษกของทั้งสองซึ่งเกิดขึ้น ณ แดนศักดิ์สิทธิ์หาฏเกศวร—อุบัติขึ้นแต่แรกในกาลปฐมแห่งสวายัมภูวมนู—บัดนี้ได้แผ่ขยายและเลื่องลือกว้างไกลในคัมภีร์และประเพณีศักดิ์สิทธิ์

हाटकेश्वरजेin/at (the place) connected with Hāṭakeśvara
हाटकेश्वरजे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootहाटकेश्वर + ज (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (हाटकेश्वरस्य जातः/सम्बद्धः); पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्; विशेषणम्
क्षेत्रेin the sacred field/place
क्षेत्रे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction: and)
उद्वाहःmarriage/wedding
उद्वाहः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउद्वाह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्
तयोःof those two / between those two
तयोः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/सप्तमी-द्विवचनम् (Genitive/Locative dual); सर्वनाम
अभूत्was/occurred
अभूत्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्
स्वायंभुवमनोराद्येin the beginning of Svāyambhuva Manu (era)
स्वायंभुवमनोराद्ये:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootस्वायंभुव + मनु + आद्य (प्रातिपदिक)
Formसमासः (स्वायंभुवस्य मनोः आद्ये = स्वायंभुवमनोराद्ये); पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्; विशेषणम्
सःhe/that (one)
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; सर्वनाम
संजातःborn/arisen
संजातः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम् + √जन् (धातु) → संजात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्तः; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विधेय-विशेषणम्
सुविस्तरःvery extensive/at great length
सुविस्तरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसु + विस्तर (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (सु-विस्तरः); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्

Narrative (contextual lead-in; implied Sūta’s narration in this Tīrthamāhātmya frame)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis

Scene: A divine wedding motif anchored in a specific kṣetra: Śiva as Hāṭakeśvara with Pārvatī, surrounded by ṛṣis and devas; the landscape bears a distinctive shrine-marker of the kṣetra.

H
Hāṭakeśvara
S
Svāyaṃbhuva Manu

FAQs

Sacred events tied to a tīrtha become enduring sources of dharma and remembrance across ages.

Hāṭakeśvara-kṣetra, presented as the locus of an ancient divine marriage narrative.

None explicitly; the verse frames the tīrtha’s fame through the account of the marriage.