Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 58

एतस्मिन्नंतरे तस्माद्वेदिमध्याच्च तत्क्षणात् । अष्टाशीतिसहस्राणि मुनीनां भावितात्मनाम् । अंगुष्ठकप्रमाणानि निष्क्रान्तानि द्विजोत्तमाः

etasminnaṃtare tasmādvedimadhyācca tatkṣaṇāt | aṣṭāśītisahasrāṇi munīnāṃ bhāvitātmanām | aṃguṣṭhakapramāṇāni niṣkrāntāni dvijottamāḥ

ในขณะนั้นเอง จากกลางเวที (แท่นบูชา) ฤๅษีผู้ฝึกตนแล้วจำนวนแปดหมื่นแปดพันได้ปรากฏออกมา—มีขนาดเท่านิ้วหัวแม่มือ โอ ผู้ประเสริฐในหมู่ทวิชะ

एतस्मिन्in this
एतस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सर्वनाम
अन्तरेin the interval/meanwhile
अन्तरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
तस्मात्from that
तस्मात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; सर्वनाम
वेदिमध्यात्from the middle of the altar
वेदिमध्यात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootवेदी + मध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; तत्पुरुषः (वेद्याः मध्यः)
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
तत्क्षणात्at that very moment
तत्क्षणात्:
Apadana (Source/Time-point/अपादान)
TypeNoun
Rootतत् + क्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; तत्पुरुषः (तस्मिन् क्षणे)
अष्टाशीतिसहस्राणिeighty-eight thousand
अष्टाशीतिसहस्राणि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअष्टाशीति + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; द्विगु-समासः (अष्टाशीतिः सहस्राणि = 88,000)
मुनीनाम्of sages
मुनीनाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
भावितात्मनाम्of those with purified/controlled selves
भावितात्मनाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभावित + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; बहुव्रीहिः (भावितः आत्मा येषाम्)
अङ्गुष्ठकप्रमाणानिthumb-sized
अङ्गुष्ठकप्रमाणानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअङ्गुष्ठक + प्रमाण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (अङ्गुष्ठकः प्रमाणं येषाम्)
निष्क्रान्तानिemerged
निष्क्रान्तानि:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootनिस् + क्रम् (धातु) → निष्क्रान्त (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘having come out/emerged’
द्विजोत्तमाःbest of the twice-born (Brahmins)
द्विजोत्तमाः:
Apposition (Karta-samānādhikaraṇa/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootद्विज + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (द्विजेषु उत्तमाः)

Unspecified (contextual narrator/authority voice within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya)

Type: kshetra

Listener: dvijottama (addressed)

Scene: From the altar’s center, a torrent-like emergence of thumb-sized sages—eighty-eight thousand—radiant and orderly, filling the ritual ground like a living constellation of ascetics.

V
Vālakhilya sages
V
Vedi (altar)

FAQs

Consecrated ritual space is portrayed as generative of holiness; disciplined beings arise where purity and divine order converge.

No named tīrtha appears in the verse; the altar (vedi) functions as the sacred locus in the narrative.

None; it narrates an emergence event tied to the vedi (altar).