Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 39

किमौषधैः किमाहांरैः कटुकैरपि योजितैः । सर्वव्याधिप्रणाशेशे स्थितेऽस्मिन्भास्करत्रये

kimauṣadhaiḥ kimāhāṃraiḥ kaṭukairapi yojitaiḥ | sarvavyādhipraṇāśeśe sthite'sminbhāskaratraye

จะต้องพึ่งโอสถใดเล่า หรือยาขมและตำรับผสมต่าง ๆ จะมีประโยชน์อันใด เมื่อภาสกรตรัยนี้ประดิษฐานอยู่ ณ ที่นี้—เป็นองค์อธิศเหนือในการทำลายโรคทั้งปวง.

किम्what (use)?
किम्:
Prashna (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रश्नार्थक-प्रयोगः ('what use?')
औषधैःwith medicines
औषधैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootऔषध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया बहुवचन
किम्what (use)?
किम्:
Prashna (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रश्नार्थक-प्रयोगः ('what use?')
आहारैःwith foods; diets
आहारैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootआहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया बहुवचन
कटुकैःpungent; bitter
कटुकैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकटुक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया बहुवचन; 'आहारैः' विशेषणम्
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (even/also)
योजितैःcombined; employed
योजितैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) → योजित (णिच् + क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle, passive sense), पुंलिङ्ग, तृतीया बहुवचन; 'आहारैः' सह विशेषणवत् ('when employed/combined')
सर्व-व्याधि-प्रणाश-ईशेin/when (the) lord of destroying all diseases
सर्व-व्याधि-प्रणाश-ईशे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + व्याधि (प्रातिपदिक) + प्रणाश (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सर्वव्याधीनां प्रणाशस्य ईशः = 'lord of the destruction of all diseases'); पुंलिङ्ग, सप्तमी एकवचन
स्थितेbeing present; situated
स्थिते:
Adhikarana (Locative absolute/सप्तमी-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थित (क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, सप्तमी एकवचन; 'भास्करत्रये' इत्यस्य विशेषणम् ('when present')
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचन ('in this')
भास्कर-त्रयेin the triad of suns
भास्कर-त्रये:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभास्कर (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (भास्कराणां त्रयम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचन

Narrator (the healed devotee)

Tirtha: Bhāskara-traya

Type: temple

Listener: Brāhmaṇa (dvija)

Scene: A triad of radiant solar forms stands immovable at the shrine; below, rejected medicine bowls and pungent herbs lie unused, while devotees offer arghya and red flowers in faith.

B
Bhāskara-traya
A
auṣadhi (medicine)
S
sarvavyādhi-praṇāśa

FAQs

In the mahātmya frame, divine presence accessed through devotion and tīrtha is presented as the highest remedy, surpassing ordinary treatments.

The glorification centers on the presence of Bhāskara-traya at a Nāgarakhaṇḍa tīrtha; the verse itself does not provide a place-name.

Implicitly: seek the Bhāskara-traya’s darśana/presence as the curative act rather than relying solely on medicinal preparations.