Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 18

ततश्चक्रे पिता नाम वटेश्वर इति स्वयम् । वटस्थेन यतो दत्तः संतुष्टेनांशुमालिना

tataścakre pitā nāma vaṭeśvara iti svayam | vaṭasthena yato dattaḥ saṃtuṣṭenāṃśumālinā

ต่อมาบิดาได้ตั้งนามให้เองว่า “วเฏศวร” เพราะเขาได้รับประทานจากอังศุมาลี (พระอาทิตย์) ผู้พอพระทัย ขณะประทับอยู่ ณ ใต้ต้นไทร

ततःthen
ततः:
Kāla/Anantara (Then/thereafter)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
चक्रेmade/gave (a name)
चक्रे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
पिताthe father
पिता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नामname
नाम:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म (नाम)
वटेश्वरःVaṭeśvara
वटेश्वरः:
Karma-samānādhikaraṇa (Object apposition/कर्मसमनाधिकरण)
TypeNoun
Rootवट + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (वटस्य ईश्वरः) नामरूपेण
इतिthus (named)
इति:
Iti-marker (Quotation/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (quotative particle)
स्वयम्himself
स्वयम्:
Karta-viśeṣaṇa (Emphatic/कर्तृविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
वटस्थेनby the one standing in the banyan (tree)
वटस्थेन:
Karana (Instrument/Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootवटस्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (वटे स्थः)
यतःbecause/from whom
यतः:
Hetu/Apadana-link (Cause/source connector)
TypeIndeclinable
Rootयतः (अव्यय; यद्-प्रभव)
Formअव्यय (relative adverb; 'because/from whom')
दत्तःgiven/bestowed
दत्तः:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective/समनाधिकरण)
TypeAdjective
Rootदा (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (वटेश्वरः/सः)
संतुष्टेनby the pleased
संतुष्टेन:
Karana (Agent in passive/करण)
TypeAdjective
Rootसम्-तुष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (अंशुमालिना)
अंशुमालिनाby the Sun (garlanded with rays)
अंशुमालिना:
Karana (Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootअंशु + मालिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (अंशूनां माली) सूर्यस्य नाम

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Nāgara Khaṇḍa)

Tirtha: Vaṭeśvara (vaṭa-sthala memorial name)

Type: kshetra

Scene: The father performs naming, declaring the child ‘Vaṭeśvara’, with the banyan and the Sun’s remembered presence implied.

V
Vaṭeśvara
A
Aṃśumālī (Sūrya)
V
Vaṭa (banyan tree)

FAQs

Sacred places are remembered through name-etymologies that bind deity, tree, and boon into a living tradition of worship.

The Vaṭa-associated Sūrya presence that gives rise to the name Vaṭeśvara and the later fame of Vaṭāditya.

No direct rite; it explains the sacred naming connected to Sūrya’s boon at the banyan.