Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 19

सूत उवाच । एवमुक्तः स भूपालस्तैर्विप्रैस्तुष्टिसंयुतः । प्रतस्थे तान्प्रणम्योच्चैः सर्वैस्तैश्चाभिनंदितः

sūta uvāca | evamuktaḥ sa bhūpālastairvipraistuṣṭisaṃyutaḥ | pratasthe tānpraṇamyoccaiḥ sarvaistaiścābhinaṃditaḥ

สุทากล่าวว่า: เมื่อถูกกล่าวดังนั้น พระราชาผู้ครองแผ่นดินก็ยินดีด้วยพราหมณ์เหล่านั้น ทรงน้อมไหว้พวกเขาด้วยความเคารพแล้วเสด็จออกเดินทาง และทุกคนต่างสรรเสริญถวายชัยมงคล

सूतःSūta
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsūta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Nominative singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदी (he said)
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारार्थे (adverb: ‘thus’)
उक्तःhaving been addressed
उक्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootukta (कृदन्त; √vac ‘वच्’)
Formभूतकृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Nominative singular)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Nominative singular)
भूपालःthe king
भूपालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhūpāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Nominative singular)
तैःby those
तैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, बहुवचन (Instrumental plural)
विप्रैःby the brāhmaṇas
विप्रैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootvipra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, बहुवचन (Instrumental plural)
तुष्टिसंयुतःendowed with satisfaction
तुष्टिसंयुतः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottuṣṭi (प्रातिपदिक) + saṃyuta (कृदन्त; √yuj ‘युज्’)
Formतत्पुरुष-समास; भूतकृदन्त ‘संयुत’; पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (of भूपालः)
प्रतस्थेdeparted
प्रतस्थे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√sthā (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदी (he set out)
तान्them
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (Accusative plural)
प्रणम्यhaving bowed to
प्रणम्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootpra-√nam (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); अव्ययभाव (having bowed)
उच्चैःloudly / highly
उच्चैः:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootuccais (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: ‘aloud/highly’)
सर्वैःby all
सर्वैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (of ‘तैः’)
तैःby them
तैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, बहुवचन (Instrumental plural)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
अभिनन्दितःpraised, congratulated
अभिनन्दितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootabhi-√nand (धातु)
Formभूतकृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (of भूपालः)

Sūta

Tirtha: Naleśvara (Hāṭakeśvara-kṣetra)

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (implied purāṇic frame)

Scene: Sūta narrates: the king, pleased by the brāhmaṇas’ words, bows deeply and departs; the brāhmaṇas bless and applaud him.

S
Sūta
K
King (bhūpāla)
B
Brāhmaṇas (vipra)

FAQs

Dharma is strengthened when rulers act with humility, honoring custodians of ritual and ensuring continuity of worship.

The episode belongs to the Naleśvara/Hāṭakeśvara-kṣetra māhātmya sequence in the Nāgara Khaṇḍa.

No new rite is prescribed; the verse highlights respectful salutations and communal endorsement of ongoing worship.