Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

ततः स व्यसनासक्तो वार्यमाणोऽपि सज्जनैः । हारयामास सप्तांगं राज्यं मुक्त्वा च तां प्रियाम्

tataḥ sa vyasanāsakto vāryamāṇo'pi sajjanaiḥ | hārayāmāsa saptāṃgaṃ rājyaṃ muktvā ca tāṃ priyām

ต่อมาเมื่อหมกมุ่นในอบายมุขอันพินาศนั้น แม้คนดีจะห้ามปราม ก็ทรงสูญเสียราชอาณาจักรอันมีองค์เจ็ด และยังละทิ้งพระนางผู้เป็นที่รัก

ततःthen
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-प्रभव)
Formअव्ययम्; ततोऽर्थे (thereupon/then)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
व्यसनासक्तःaddicted to vice/misfortune
व्यसनासक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootव्यसन+आसक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; आ+√सञ्ज् धातु, क्त)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् 'सः'
वार्यमाणःbeing restrained
वार्यमाणः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root√वृ (धातु; वारयति caus.) → वार्यमाण (कृदन्त; कर्मणि वर्तमानकाले शतृ/शानच्)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि वर्तमानकृदन्तः (being restrained/forbidden)
अपिeven though
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्ययम्; अपि-भाव (even/though)
सज्जनैःby good people
सज्जनैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसज्जन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
हारयामासcaused to lose / lost
हारयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√हृ (धातु) caus. हारयति + आमास (परिप्रयोग)
Formलिट्-लकारः (Periphrastic perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; णिजन्त (causative)
सप्ताङ्गम्seven-limbed (complete)
सप्ताङ्गम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसप्त+अङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; द्विगुसमासः; विशेषणम् 'राज्यम्'
राज्यम्kingdom
राज्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
मुक्त्वाhaving abandoned
मुक्त्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√मुच् (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम् (Gerund/Absolutive)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चय (conjunction)
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
प्रियाम्beloved
प्रियाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootप्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् 'ताम्'

Sūta

Scene: A poignant departure: Nala leaving the palace/city gates, stripped of royal insignia; Damayantī left behind or searching; the kingdom’s banners lowered; a sense of desolation.

N
Nala
D
Damayantī

FAQs

Ignoring wise counsel and clinging to destructive habits can dismantle prosperity, duty, and relationships—dharma requires self-restraint.

The verse continues the lead-in to the Carmamuṇḍā Devī place-māhātmya; the site’s glory is supported by the moral narrative arc.

None; it is a narrative warning illustrating the fruits of adharma.