Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 21

तस्माद्व्रतं प्रणष्टं मे चातुर्मास्यसमुद्भवम् । तेन शप्तोऽसि राजेंद्र मया कोपेन सांप्रतम्

tasmādvrataṃ praṇaṣṭaṃ me cāturmāsyasamudbhavam | tena śapto'si rājeṃdra mayā kopena sāṃpratam

เพราะเหตุนั้น พรตอันเกิดจากจาตุรมาสยะของเราจึงพินาศไป ด้วยเหตุนี้ โอ้ราชันผู้ประเสริฐ บัดนี้เราจึงสาปท่านด้วยความพิโรธ

तस्मात्therefore, from that reason
तस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (निपात/सम्बन्ध-निर्देशक), अपादानार्थे ‘तस्मात्’ = ‘अतः/इस कारण से’
व्रतम्vow, observance
व्रतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Nom./Acc. sg.)
प्रणष्टम्lost, destroyed
प्रणष्टम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-नश् (धातु) → प्रणष्ट (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘नष्ट’ = destroyed/lost
मेmy, of me
मे:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी विभक्ति, एकवचन (Gen. sg.)
चातुर्मास्य-समुद्भवम्arising from the Cāturmāsya (four-month observance)
चातुर्मास्य-समुद्भवम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचातुर्मास्य (प्रातिपदिक) + समुद्भव (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/सम्बन्ध: ‘चातुर्मास्यस्य समुद्भवः’), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; व्रतम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्
तेनby that, because of that
तेन:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया विभक्ति, एकवचन (Instr. sg.)
शप्तःcursed
शप्तः:
Pradhana-kriya-puraka (Predicate complement/विधेय)
TypeAdjective
Rootशप् (धातु) → शप्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘शप्तः’ = cursed
असिyou are
असि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), मध्यमपुरुष, एकवचन (2nd sg.)
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजेन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति, एकवचन (Voc. sg.)
मयाby me
मया:
Kartr (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया विभक्ति, एकवचन (Instr. sg.)
कोपेनwith anger
कोपेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकोप (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन (Instr. sg.)
साम्प्रतम्now, at present
साम्प्रतम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसाम्प्रतम् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (कालवाचक क्रियाविशेषण)

Durvāsā

Type: kshetra

Scene: A radiant, austere sage (Durvāsā) declares that his Cāturmāsya vow has been ruined and, in anger, pronounces a curse upon a king who stands with folded hands amid a sacred landscape suggestive of a tīrtha.

D
Durvāsā
R
Rājā
C
Cāturmāsya
V
Vrata
Ś
Śāpa

FAQs

Ritual vows are treated as sacred commitments; their disruption is portrayed as a serious breach with karmic consequences.

The curse is part of a tīrtha-māhātmya storyline; the verse itself foregrounds the vow’s sanctity rather than a location.

It implicitly reinforces strict observance of Cāturmāsya-related vows to avoid loss of merit and resulting penalties.