Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 69

विशेषाद्धर्षसंयुक्ता विविधैर्गीतवादनैः । धर्माख्यानैश्च नृत्यैश्च वेदोच्चारैः पृथग्विधैः । तदारभ्य नृपाः सर्वे प्रचक्रुर्विस्मयान्विताः

viśeṣāddharṣasaṃyuktā vividhairgītavādanaiḥ | dharmākhyānaiśca nṛtyaiśca vedoccāraiḥ pṛthagvidhaiḥ | tadārabhya nṛpāḥ sarve pracakrurvismayānvitāḥ

ด้วยความปีติยินดีเป็นพิเศษ ด้วยบทเพลงและดุริยางค์นานาประการ ด้วยการเล่าเรื่องธรรมะ ด้วยการร่ายรำ และด้วยการสาธยายพระเวทหลากแบบ—นับแต่นั้นมา พระราชาทั้งหลายต่างประกอบชาครณะด้วยความพิศวงยิ่ง

विशेषात्especially; due to special (reason)
विशेषात्:
Apadana (Cause/Source)
TypeNoun
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; हेतौ (because of/especially due to)
हर्ष-संयुक्ताःjoined with joy; joyful
हर्ष-संयुक्ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootहर्ष (प्रातिपदिक) + संयुक्त (कृदन्त; √युज्)
Formतत्पुरुष-समासः; ‘हर्षेण संयुक्ताः’; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम्
विविधैःwith various
विविधैः:
Karana (Instrument/Means)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम्
गीत-वादनैःwith songs and instrumental music
गीत-वादनैः:
Karana (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootगीत (प्रातिपदिक) + वादन (कृदन्त; √वद्/√वाद्)
Formद्वन्द्व-समासः (गीतं च वादनं च); नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
धर्म-आख्यानैःwith narrations of dharma
धर्म-आख्यानैः:
Karana (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक) + आख्यान (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (धर्मस्य आख्यानानि); नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
and
:
Connector (Samuccaya)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
नृत्यैःwith dances
नृत्यैः:
Karana (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootनृत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
and
:
Connector (Samuccaya)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
वेद-उच्चारैःwith recitations of the Veda
वेद-उच्चारैः:
Karana (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootवेद (प्रातिपदिक) + उच्चार (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (वेदस्य उच्चाराः); पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
पृथक्-विधैःof distinct kinds
पृथक्-विधैः:
Karana (Instrument/Means)
TypeAdjective
Rootपृथक् (अव्यय/प्रातिपदिक) + विध (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समासः (‘पृथग्विध’ = विविधप्रकार); पुं/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम्
तद्-आरभ्यfrom that time onward
तद्-आरभ्य:
Adverbial (Time)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम) + आरभ्य (कृदन्त-अव्यय; √रभ्, ल्यप्)
Formअव्ययीभावः; ‘ततः आरभ्य’ इत्यर्थे; अव्ययम् (from then on)
नृपाःkings
नृपाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
सर्वेall
सर्वे:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (नृपाः)
प्रचक्रुःthey performed
प्रचक्रुः:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + कृ (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्
विस्मय-अन्विताःfilled with wonder
विस्मय-अन्विताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootविस्मय (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त; √इ/√अन्वि)
Formतत्पुरुष-समासः; ‘विस्मयेन अन्विताः’; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम्

Sūta (narrative continuation)

Tirtha: Mahākāla-sthāna

Type: kshetra

Scene: A vibrant all-night festival: singers with cymbals, drummers, vīṇā players; dancers in devotional poses; learned reciters chanting Veda; storytellers narrating dharma; kings and nobles watching in wonder before Mahākāla’s shrine.

M
Mahākāla
S
Sūta

FAQs

Devotional celebration—music, dharma-kathā, dance, and Vedic recitation—becomes a collective offering that sustains sacred tradition.

Mahākāla’s kṣetra is implied as the setting for the vigil and its celebratory worship (traditionally Ujjain).

Jāgaraṇa supported by gīta-vādya (devotional music), dharmākhyāna (religious narration), nṛtya (dance), and vedoccāra (Vedic chanting).