Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 17

ततस्तूर्णं समादाय मृत्तिकां स नदीतटात् । चकार भारतीं देवीं स्वयमेव चतुर्भुजाम्

tatastūrṇaṃ samādāya mṛttikāṃ sa nadītaṭāt | cakāra bhāratīṃ devīṃ svayameva caturbhujām

แล้วเขารีบตักดินเหนียวจากตลิ่งแม่น้ำ และปั้นรูปพระแม่ภารตีด้วยตนเอง ให้มีสี่กร

ततःthereupon
ततः:
Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/हेतुवाचक (then/thereupon)
तूर्णम्quickly
तूर्णम्:
Kriya-vishesana (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतूर्ण (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण (adverb of manner/speed)
समादायhaving taken
समादाय:
Kriya (Subordinate action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + दा (धातु) + क्त्वा (ल्यप्)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त; 'having taken up'
मृत्तिकाम्clay
मृत्तिकाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमृत्तिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
नदीतटात्from the riverbank
नदीतटात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootनदी + तट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नद्याः तटः)
चकारmade
चकार:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
भारतीम्Bhāratī (Sarasvatī)
भारतीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभारती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
देवीम्the goddess
देवीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; भारतीम् इत्यस्य अप्पोजिशन
स्वयम्himself
स्वयम्:
Karta (Emphatic agent/कर्ता-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; आत्मवाचक (reflexive adverb)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis/only)
चतुर्भुजाम्four-armed
चतुर्भुजाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् + भुज (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; द्विगु-समास (चत्वारः भुजाः यस्याः सा)

Narrator (Purāṇic storyteller; likely Sūta/Lomaharṣaṇa in a māhātmya narration)

Tirtha: Sarasvatī-tīrtha (implied)

Type: kshetra

Scene: On the riverbank, the king kneads sacred clay and shapes a four-armed Sarasvatī/Bhāratī image, focused and reverent; attendants gather offerings nearby.

B
Bhāratī (Sarasvatī)
R
Riverbank (nadītaṭa)
M
Mahīpati (king)

FAQs

Devotion becomes tangible through sincere effort—creating and worshipping a simple image can be spiritually potent.

A sacred riverbank tīrtha connected with Sarasvatī/Bhāratī in the Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya.

Collecting riverbank clay and fashioning a deity image (mṛttikā-mūrti) for worship.