Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 45

त्वया तस्मात्समागम्य चातुर्मास्यं शचीपते । प्रयत्नेन प्रकर्तव्यमशून्यशयनं व्रतम्

tvayā tasmātsamāgamya cāturmāsyaṃ śacīpate | prayatnena prakartavyamaśūnyaśayanaṃ vratam

ฉะนั้น โอ้พระสวามีแห่งศจี เมื่อมาถึงที่นี่แล้ว ท่านพึงกระทำจาตุรมาสยะด้วยความเพียร—คือพรต ‘อศูนยศยน’ มิให้ที่บรรทมว่างเปล่า

त्वयाby you
त्वया:
Kartr-karana (Agent-instr./कर्ता-करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (2nd person), तृतीया-विभक्ति, एकवचन
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; अर्थे—'अतः' (therefore)
समागम्यhaving approached; having come together
समागम्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootसम्-आ-√गम् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वक्रिया (having come/approached)
चातुर्मास्यम्the four-month observance (Cāturmāsya)
चातुर्मास्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचातुर् + मास (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (चत्वारः मासाः), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
शचीपतेO lord of Śacī (Indra)
शचीपते:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootशची + पति (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (शच्याः पतिः), पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
प्रयत्नेनwith effort
प्रयत्नेन:
Karana (Means/करण)
TypeNoun
Rootप्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
प्रकर्तव्यम्must be performed
प्रकर्तव्यम्:
Kriya (Obligation/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√कृ (धातु) + तव्यत् (कृत्य-प्रत्यय)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अर्थः—'कर्तव्यम्' (to be done)
अशून्यशयनम्the ‘not-empty-bed’ (conjugal) observance
अशून्यशयनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअ + शून्य + शयन (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (अशून्यं शयनं), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
व्रतम्vow; observance
व्रतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Śrī Bhagavān (Vāsudeva/Janārdana)

Tirtha: Puṇya-hrada

Type: kund

Listener: Śacīpati/Vāsava (Indra)

Scene: The Lord instructs Indra to come and carefully perform the Cāturmāsya vow of aśūnya-śayana; a ritual bed/altar is shown prepared near the lake with lamps, flowers, and a small icon or symbolic presence.

Ś
Śacīpati (Indra)
C
Cāturmāsya
A
Aśūnyaśayana-vrata

FAQs

Sacred months amplify merit; disciplined observances (vrata) performed with effort at a tīrtha bear heightened spiritual fruit.

The same revered tīrtha-lake setting of Adhyāya 41, where Bhagavān declares His abiding presence.

Performance of Cāturmāsya, specifically the aśūnya-śayana vow, undertaken with diligence.