Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 58

अथ भीतः सहस्राक्षो गत्वा देवं पितामहम् । यमेन सहितस्तूर्णं प्रोवाचेदं वचस्तदा

atha bhītaḥ sahasrākṣo gatvā devaṃ pitāmaham | yamena sahitastūrṇaṃ provācedaṃ vacastadā

ครั้นแล้ว สหัสรากษะ (อินทร์) ผู้หวาดหวั่น รีบไปเฝ้าพระปิตามหะเทพ (พรหมา) และพร้อมด้วยยมะ ได้กล่าวถ้อยคำนี้ในกาลนั้น

अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (अनन्तर/प्रारम्भसूचक)
भीतःfrightened
भीतः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभी (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (सहस्राक्षः)
सहस्राक्षःthe thousand-eyed (Indra)
सहस्राक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसहस्र (संख्या-प्रातिपदिक) + अक्ष (प्रातिपदिक)
Formसमासः बहुव्रीहिः (सहस्रम् अक्षाणि यस्य = ‘thousand-eyed’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Kriya (Prior action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formकृदन्त (क्त्वा-प्रत्यय, Absolutive), अव्यय; पूर्वक्रिया
देवम्the god
देवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पितामहम्the Grandfather (Brahmā)
पितामहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; देवम् इति विशेषण/अपपद-सम्बन्धः (ब्रह्माणम्)
यमेनwith Yama
यमेन:
Sahakari (Accompaniment/सहकारि)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
सहितःaccompanied
सहितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसहित (प्रातिपदिक; √सह्/सह)
Formकृदन्त/विशेषण (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘accompanied’
तूर्णम्quickly
तूर्णम्:
Adhikarana (Manner/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतूर्णम् (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण), ‘quickly’
प्रोवाचsaid, spoke
प्रोवाच:
Kriya (Speech act/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
इदम्this
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
वचःspeech, words
वचः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (वचः = acc.sg.); कर्म
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक), ‘then/at that time’

Narrator (contextually Sūta)

Scene: Indra, anxious, accompanied by Yama, hastens to Brahmā’s celestial court; Brahmā sits on a lotus-throne, ready to hear urgent words; the scene conveys administrative gravity.

I
Indra (Sahasrākṣa)
B
Brahmā (Pitāmaha)
Y
Yama

FAQs

The merit of a true tīrtha can be so potent that even the gods take notice, emphasizing the extraordinary sanctity of sacred places.

The same Sārasvata-associated tīrtha of this chapter, whose power prompts Indra’s concern.

None here; it introduces a divine consultation about the results of tīrtha practice.