Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 69

ब्रह्मोवाच । न यज्ञकर्मणा स्वर्गःस्वेन कायेन लभ्यते । मुक्त्वा देहांतरं ब्रह्मंस्तस्मान्मैवं वदस्व माम्

brahmovāca | na yajñakarmaṇā svargaḥsvena kāyena labhyate | muktvā dehāṃtaraṃ brahmaṃstasmānmaivaṃ vadasva mām

พระพรหมาตรัสว่า “สวรรค์มิได้บรรลุด้วยกรรมยัญขณะยังคงกายเดิมไว้ ต้องละกายแล้วรับกายอื่นจึงจะถึงได้ เพราะฉะนั้น โอ พราหมณ์ อย่ากล่าวแก่เราดังนี้”

ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Speech act/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध/negation)
यज्ञकर्मणाby sacrificial action
यज्ञकर्मणा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयज्ञ-कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; ‘यज्ञस्य कर्म’ (षष्ठी-तत्पुरुष)
स्वर्गःheaven
स्वर्गः:
Karma (Result/फल-रूप कर्म)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
स्वेनwith one’s own
स्वेन:
Karana (Instrument qualifier)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषणम् (कायेन)
कायेनbody
कायेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
लभ्यतेis obtained
लभ्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formलट् (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोगः (Passive)
मुक्त्वाhaving abandoned
मुक्त्वा:
Kriya (Prior action/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formक्त्वान्त (अव्ययकृदन्त/gerund), ‘त्यक्त्वा’
देहांतरम्another body; a different embodiment
देहांतरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेह-अन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘देहस्य अन्तरम्/अन्यः देहः’ (तत्पुरुष)
ब्रह्मन्O Brahmin (sage)
ब्रह्मन्:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; ऋषि-सम्बोधन
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Reason/हेतु)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी (5th), एकवचन; हेत्वर्थे ‘अतः’
माdo not
मा:
Sambandha (Prohibitive/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formअव्यय (निषेधार्थक), लोट्/विधिलिङ्-निषेधेषु
एवम्thus; in this way
एवम्:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (प्रकारवाचक)
वदस्वsay; speak
वदस्व:
Kriya (Command/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
माम्to me; me
माम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2nd), एकवचन; ‘मां’

Brahmā

Listener: the petitioning sage (addressed as ‘brahman’)

Scene: Brahmā speaks with calm authority, correcting the sage: heaven cannot be gained by sacrifice while keeping the same body; one must leave the body and take another—therefore do not ask this of me.

B
Brahmā
V
Viśvāmitra
T
Triśaṅku (implied)

FAQs

It asserts a normative cosmic rule: heavenly attainment follows the shedding of the present body; ritual alone is not meant to override that order.

No specific tīrtha is named; the verse provides doctrinal context within a Tīrtha-māhātmya narrative.

It indirectly limits what yajña can accomplish, emphasizing the proper boundaries of ritual results.