Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 47

एष यास्यति वै पूर्तिं भूयोऽपि वरुणालयः । खातश्चागाधतां प्राप्तो गंगातोयैः सुनिर्मलैः

eṣa yāsyati vai pūrtiṃ bhūyo'pi varuṇālayaḥ | khātaścāgādhatāṃ prāpto gaṃgātoyaiḥ sunirmalaiḥ

“ที่ประทับของวรุณะ—มหาสมุทร—จักเต็มบริบูรณ์อีกครั้งเป็นแน่ และร่องลึกนี้ก็ได้ลึกลง เพื่อจะได้รับการเติมเต็มด้วยสายน้ำคงคาอันบริสุทธิ์ยิ่ง”

एषःthis (one)
एषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
यास्यतिwill go, will attain
यास्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
वैindeed
वै:
Avyaya (Particle/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक/खलु-अर्थ (indeed)
पूर्तिम्fulfilment, completion
पूर्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपूर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
भूयःagain, further
भूयः:
Avyaya (Particle/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरर्थक (again, further)
अपिalso, even
अपि:
Avyaya (Particle/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-कार (also/even)
वरुणालयःabode of Varuṇa (ocean)
वरुणालयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक) + आलय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (वरुणस्य आलयः)
खातःdug
खातः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootखन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘खनितः’
and
:
Avyaya (Particle/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (and)
अगाधताम्depth, unfathomableness
अगाधताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअगाधता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; भाववाचक
प्राप्तःhas attained
प्राप्तः:
Kriya (Predicative/क्रियाविशेषण-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootप्र-आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘प्राप्तवान्/प्राप्तः’
गङ्गातोयैःwith the waters of the Ganges
गङ्गातोयैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक) + तोय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (गङ्गायाः तोयैः)
सुनिर्मलैःvery pure
सुनिर्मलैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + निर्मल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; विशेषण (to गङ्गातोयैः)

Agastya

Tirtha: Gaṅgā-samudra-saṅgama (conceptual within this narrative)

Type: sangam

Scene: A vast ocean basin begins to refill; a deep trench gleams as crystal-clear Gaṅgā water pours in, depicted as a luminous river-stream entering the sea; Varuṇa’s realm regains fullness.

V
Varuṇa
O
Ocean (Varuṇālaya)
G
Gaṅgā

FAQs

Purity and restoration come through sacred flow: Gaṅgā’s descent renews the world’s depleted spaces and re-establishes order.

Gaṅgā is explicitly praised as “supremely pure,” and the ocean (Varuṇālaya) is presented as a sacred cosmic reservoir.

None directly; the verse is prophetic and cosmological.