Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 38

दाक्षिणात्येषु तीर्थेषु स्नाने जाताद्य मे मतिः । तवायत्ता गिरे सैव तत्कुरुष्व यथोचितम्

dākṣiṇātyeṣu tīrtheṣu snāne jātādya me matiḥ | tavāyattā gire saiva tatkuruṣva yathocitam

วันนี้ความตั้งมั่นของเราบังเกิดขึ้นที่จะลงสรงในทีรถะอันศักดิ์สิทธิ์แห่งทิศใต้ โอ้ขุนเขา แผนนั้นย่อมขึ้นอยู่กับท่าน ดังนั้นจงกระทำให้สมควรเถิด

दाक्षिणात्येषुin the southern
दाक्षिणात्येषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootदाक्षिणात्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन; ‘दक्षिणदेशसम्बन्धिषु’ (in southern)
तीर्थेषुin the sacred places
तीर्थेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन
स्नानेat the bath / during bathing
स्नाने:
Adhikarana (Occasion/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; ‘स्नाने (कर्मणि/अवसरे)’ (at bathing)
जाताarisen
जाता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजात (कृदन्त-प्रातिपदिक; √जन् क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्यय (arisen/born)
अद्यtoday/now
अद्य:
Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (today/now)
मेmy
मे:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘मम’ (of me/my)
मतिःintention/resolve
मतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तवyour
तव:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘तव’ (of you/your)
आयत्ताdependent (on you)
आयत्ता:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootआयत्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; आ+यम्/यत्? ‘आयत्त’ = dependent)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (dependent on)
गिरेO mountain
गिरे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
साthat (resolve)
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (indeed/only)
तत्that (accordingly)
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘तत् (कार्यं)’ (that)
कुरुष्वdo (it)
कुरुष्व:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद (do)
यथा-उचितम्as appropriate
यथा-उचितम्:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + उचित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वच्? ‘उचित’ = proper)
Formअव्ययीभाव-समास; क्रियाविशेषणम् (as is proper)

Agastya (implied continuation of address to Vindhya)

Tirtha: Dakṣiṇātya tīrthas (collective)

Type: kshetra

Listener: Vindhya (personified)

Scene: Agastya declares his intention to bathe at southern tīrthas; he tells Vindhya that the plan depends on the mountain and asks it to act appropriately.

A
Agastya
V
Vindhya
D
Dakṣiṇātya Tīrthas (southern pilgrimage sites)

FAQs

Pilgrimage and sacred bathing are dharmic acts supported by right conduct and the removal of obstacles born of pride.

The verse broadly references ‘southern tīrthas’ (dākṣiṇātya tīrthas) without specifying a single named location.

Snāna (ritual bathing) at tīrthas is referenced as Agastya’s intended observance.