Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 17

यज्ञोपवीतमात्राणि कृत्वा स्थानानि चात्मनः । क्षेत्रमासादयामासुस्तत्सर्वहि द्विजोत्तमाः

yajñopavītamātrāṇi kṛtvā sthānāni cātmanaḥ | kṣetramāsādayāmāsustatsarvahi dvijottamāḥ

เมื่อจัดตั้งที่ประจำของตน ๆ แล้ว โดยมีเพียงยัชโญปวีตะ (สายสิญจน์ศักดิ์สิทธิ์) เป็นเครื่องหมาย ทั้งหมดก็เข้าไปถึงเขตนั้น โอ้ทวิชผู้ประเสริฐ

यज्ञोपवीतमात्राणिonly the sacred threads (as minimal belongings)
यज्ञोपवीतमात्राणि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयज्ञोपवीत-मात्र (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः/कर्मधारयभावः (यज्ञोपवीतस्य मात्रम्)
कृत्वाhaving made/done
कृत्वा:
Sambandha (Prior action/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकृ (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund), पूर्वकालिक क्रिया
स्थानानिabodes/places
स्थानानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
आत्मनःof themselves
आत्मनः:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
क्षेत्रम्the sacred region
क्षेत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आसादयामासुःreached/arrived at
आसादयामासुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√सद् (धातु) (आसादयति)
Formलिट्-लकार (Perfect; periphrastic/आमास-प्रयोग), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणरूपेण (क्षेत्रम्)
सर्वम्entire
सर्वम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणरूपेण (तत्/क्षेत्रम्)
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
द्विजोत्तमाःthe best of the twice-born
द्विजोत्तमाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज-उत्तम (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

Sūta (Lomaharṣaṇa) speaking to the Ṛṣis (deduced)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (tīrtha-sthāna-sanniveśa)

Type: kshetra

Listener: Dvijottama (addressed)

Scene: Within the kṣetra, multiple small sanctified spots are established like a mandala; each station bears a symbolic yajñopavīta motif (white thread loop) as a sign, while the tīrtha-deities settle calmly into their allotted places.

D
Dvijottama (addressed audience)
S
Sarva-tīrtha (implied)

FAQs

Sacred order is maintained even in pilgrimage space—each sanctity has its place, marked by dharmic symbols.

The Hāṭakeśvara kṣetra, approached and organized as the gathering-ground of tīrthas.

No explicit prescription; it alludes to yajñopavīta as a dharmic marker while describing the establishment of stations.