Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

ऋषय उचुः । एक एव स्थितः सूर्यो दृश्यते च नभस्तले । तत्कथं द्वादशैते च तत्र क्षेत्रे प्रतिष्ठिताः । कस्मिन्काले तथा कृत्ये किमर्थं सूतनन्दन

ṛṣaya ucuḥ | eka eva sthitaḥ sūryo dṛśyate ca nabhastale | tatkathaṃ dvādaśaite ca tatra kṣetre pratiṣṭhitāḥ | kasminkāle tathā kṛtye kimarthaṃ sūtanandana

เหล่าฤๅษีกล่าวว่า: พระอาทิตย์เห็นเป็นหนึ่งเดียว ตั้งอยู่บนท้องฟ้า แล้วเหตุใดในเขตนั้นจึงมีทั้งสิบสองประดิษฐานอยู่? ในกาลใด ในเหตุการณ์ใด และเพื่อประโยชน์อันใด โอ บุตรแห่งสูตะ

ṛṣayaḥsages
ṛṣayaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
ūcuḥsaid
ūcuḥ:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद
ekaḥone
ekaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); विशेषणम् (qualifier) सूर्यः इति
evaindeed/only
eva:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)
sthitaḥstanding/being
sthitaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootsthā (धातु) → sthita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifier) सूर्यः
sūryaḥthe Sun
sūryaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsūrya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
dṛśyateis seen
dṛśyate:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
nabhas-taleon the surface of the sky
nabhas-tale:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootnabhas (प्रातिपदिक) + tala (प्रातिपदिक)
Formनभस्तल (षष्ठी-तत्पुरुष: 'नभसः तलम्'), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
tatthen/that being so
tat:
Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-प्रयोगवत् निपातसदृशम्; प्रश्नोपक्रमे 'तत्' (then/that being so)
kathamhow
katham:
Sambandha (Question/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)
dvādaśatwelve
dvādaśa:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootdvādaśa (संख्याप्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः; अत्र विशेषणम् (qualifier) एते इति; बहुवचनार्थे (twelve)
etethese
ete:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
tatrathere
tatra:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
kṣetrein the sacred field/place
kṣetre:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
pratiṣṭhitāḥestablished/installed
pratiṣṭhitāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootprati-√sthā (धातु) → pratiṣṭhita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विधेय-विशेषणम् (predicate adjective) एते इति
kasminin which
kasmin:
Adhikaraṇa (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); प्रश्नवाचक
kāletime
kāle:
Adhikaraṇa (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
tathāthus/in that way
tathā:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb of manner)
kṛtyein (what) act/rite
kṛtye:
Adhikaraṇa (Context/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkṛtya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); कार्य/कर्मवाचक
kimwhy/what
kim:
Sambandha (Question/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative particle)
arthamfor what purpose
artham:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootartha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); 'किमर्थम्' इति प्रश्नार्थक-समासवत् प्रयोग
sūta-nandanaO son of Sūta
sūta-nandana:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootsūta (प्रातिपदिक) + nandana (प्रातिपदिक)
Formसूतनन्दन (षष्ठी-तत्पुरुष: 'सूतस्य नन्दनः'), पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)

Ṛṣis (Sages)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (Dvādaśa-Bhāskara-pratiṣṭhā)

Type: kshetra

Listener: Sūta (addressed as sūtanandana)

Scene: A circle of sages questions Sūta: one Sun in the sky, yet twelve installed here—visualize the sky with a single radiant orb above, and below a mandala of twelve Sūrya icons around a central shrine.

Ṛṣis
S
Sūrya
D
Dvādaśa (Twelve) Bhāskaras/Ādityas
S
Sūtanandana (Sūta’s son)

FAQs

Purāṇic sacred geography interprets cosmic unity through multiple localized manifestations to guide worship and pilgrimage.

The inquiry concerns the Hāṭakeśvara-kṣetra, where twelve Bhāskara forms are said to be established.

None; it is a doctrinal and narrative question that introduces the forthcoming explanation.