Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 107

दुर्वासा उवाच । कल्पग्रामं गमिष्यामि सांप्रतं वर्तते कलिः । नाहमत्रागमिष्यामि यावन्नैव कृतं भवेत्

durvāsā uvāca | kalpagrāmaṃ gamiṣyāmi sāṃprataṃ vartate kaliḥ | nāhamatrāgamiṣyāmi yāvannaiva kṛtaṃ bhavet

ทุรวาสากล่าวว่า “บัดนี้เราจักไปยังกัลปคราม เพราะกาลนี้เป็นยามที่กาลีครอบงำ เราจะไม่กลับมาที่นี่จนกว่างานนั้นจะสำเร็จจริง”

दुर्वासाःDurvāsā
दुर्वासाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदुर्वासा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Verbal action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कल्पग्रामम्to Kalpagrāma (place)
कल्पग्रामम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकल्प (प्रातिपदिक) + ग्राम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—कल्पस्य ग्रामः (षष्ठी-तत्पुरुष)
गमिष्यामिI will go
गमिष्यामि:
Kriya (Verbal action/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सांप्रतम्now, at present
सांप्रतम्:
Kriya-visheshana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसांप्रतम् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
वर्ततेprevails/exists
वर्तते:
Kriya (Verbal action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वृत् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
कलिःKali (age)
कलिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
not
:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb)
आगमिष्यामिI will come
आगमिष्यामि:
Kriya (Verbal action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + √गम् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
यावत्until
यावत्:
Sambandha (Limit marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formअव्यय; अवधिपर्यन्त (until)
not
:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
एवindeed/just
एव:
Niyamaka (Emphasis/नियम)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis particle)
कृतम्the deed (that is) done
कृतम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकृत (कृदन्त, √कृ)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle used substantively)
भवेत्should be / becomes
भवेत्:
Kriya (Verbal action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Durvāsā

Tirtha: Kalpagrāma

Type: kshetra

Scene: Durvāsā announces departure to Kalpagrāma, staff in hand, ascetic composure; the atmosphere hints at Kali-yuga’s heaviness while the sacred site remains a beacon.

D
Durvāsā
K
Kalpagrāma
K
Kali (Kaliyuga)

FAQs

In Kali-yuga, sustained commitment to completing dharmic works (like temple service) is emphasized over mere intention.

Kalpagrāma is explicitly named, and the surrounding Śaiva sacred setting is developed through the chapter’s tīrtha narrative.

The implied prescription is completion of the assigned religious undertaking before expecting the teacher’s return or blessing.