Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 56

वर्षेण वासुदेवस्य दिनं माहेश्वरं भवेत् । निजमानेन सोप्यत्र याव द्वर्षशतं स्थितः

varṣeṇa vāsudevasya dinaṃ māheśvaraṃ bhavet | nijamānena sopyatra yāva dvarṣaśataṃ sthitaḥ

ด้วยหนึ่งปีของพระวาสุเทวะ จึงบังเกิดเป็น ‘วันมาเหศวร’ และพระองค์นั้นเอง ตามมาตราของตน ก็ทรงดำรงอยู่ ณ ที่นี้หนึ่งร้อยปี

वर्षेणby/with a year
वर्षेण:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (3rd), एकवचनम्
वासुदेवस्यof Vāsudeva
वासुदेवस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootवासुदेव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th), एकवचनम्
दिनम्a day
दिनम्:
कर्म/प्रत्यय (Predicate nominal)
TypeNoun
Rootदिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (here: predicate nominative)
माहेश्वरम्belonging to Maheśvara (Śiva)
माहेश्वरम्:
विशेषण (Adjectival complement)
TypeAdjective
Rootमाहेश्वर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying 'दिनम्')
भवेत्would be / becomes
भवेत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्
निजमानेनby his own measure
निजमानेन:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनिज (प्रातिपदिक) + मान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (by his own measure)
सःhe
सः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
अपिalso
अपि:
सम्बन्धसूचक (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चय/अपि-कार (also)
अत्रhere
अत्र:
अधिकरण (Adverbial locative)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचक (locative adverb)
यावत्up to
यावत्:
विशेषण (Extent modifier)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय-प्रयोग)
Formअव्ययम्; परिमाणार्थक (up to/as long as)
वर्षशतम्a hundred years
वर्षशतम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; द्विगु-समासः
स्थितःremaining / stationed
स्थितः:
कर्तृसम्बन्धी विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्तान्त कृदन्तः; पुल्लिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Narrative voice (Sūta as continuing expositor within the Māhātmya context)

Scene: A composite cosmic diagram: Vāsudeva’s year transforming into a Māheśvara day; Hari and Hara shown as complementary poles around a single time-wheel.

V
Vāsudeva
M
Maheśvara (Śiva)

FAQs

It harmonizes divine orders by relating their measures of time, suggesting unity of cosmic governance under dharma.

Hāṭakeśvara-kṣetra is the Māhātmya setting, though this verse itself is a cosmological aside.

None; it defines a time equivalence (Vāsudeva-year to Māheśvara-day).