Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

दीर्घायुर्जायते मर्त्यः सर्वरोगविवर्जितः । मार्कण्डेश्वर इत्युक्तस्तत्र देवो महेश्वरः

dīrghāyurjāyate martyaḥ sarvarogavivarjitaḥ | mārkaṇḍeśvara ityuktastatra devo maheśvaraḥ

มนุษย์ย่อมได้อายุยืน ปราศจากโรคทั้งปวง ที่นั่นพระมหेशวรเทพทรงเป็นที่รู้จักนามว่า “มารกัณฑेशวร”

दीर्घायुःlong life
दीर्घायुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदीर्घ + आयुस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; 'दीर्घम् आयुः यस्य' इत्यर्थे (long life-span)
जायतेis born/arises
जायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
मर्त्यःa mortal (man)
मर्त्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
सर्वरोगविवर्जितःfree from all diseases
सर्वरोगविवर्जितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + रोग + विवर्जित (वि + वर्ज् धातु + क्त कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: 'सर्वेषां रोगाणां विवर्जितः' (free from all diseases)
मार्कण्डेश्वरःMārkaṇḍeśvara (Lord of Mārkaṇḍeya)
मार्कण्डेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमार्कण्डेय + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: 'मार्कण्डेयस्य ईश्वरः'
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यादि-उद्धरणसूचक (quotative)
उक्तःcalled/said
उक्तः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; 'उक्त'
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
देवःthe god
देवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
महेश्वरःMahēśvara (Great Lord Śiva)
महेश्वरः:
Apposition (Samānādhikaraṇa/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootमहा + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

Sūta (continuing)

Tirtha: Mārkaṇḍeśvara

Type: temple

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya ṛṣis (implied)

Scene: A prominent liṅga shrine labeled Mārkaṇḍeśvara; devotees offer bilva leaves and water; a subtle iconographic hint of Yama subdued or kept at bay (symbolic), emphasizing longevity and freedom from disease.

M
Maheśvara (Śiva)
M
Mārkaṇḍeśvara

FAQs

Śiva’s presence as Mārkaṇḍeśvara is praised as granting ārogya (health) and dīrghāyu (longevity) to devotees.

The Hāṭakeśvara sacred region’s liṅga known as Mārkaṇḍeśvara.

Implicitly, worship/darśana of the liṅga; the explicit ritual actions were stated in the preceding verse.