Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 70

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चिरं ध्यात्वा बृहस्पतिः । ततः प्रोवाच तं शक्रं विनयावनतं स्थितम्

sūta uvāca | tasya tadvacanaṃ śrutvā ciraṃ dhyātvā bṛhaspatiḥ | tataḥ provāca taṃ śakraṃ vinayāvanataṃ sthitam

สูตะกล่าวว่า ครั้นได้ฟังถ้อยคำนั้นแล้ว พฤหัศปติได้ใคร่ครวญอยู่นาน จากนั้นจึงกล่าวแก่ศักระ (อินทรา) ผู้ยืนอยู่เบื้องหน้าด้วยความนอบน้อมถ่อมตน

सूतःSūta
सूतः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; ‘of him’
तत्that
तत्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘वचनम्’ इत्यस्य विशेषणम्
वचनम्speech/words
वचनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund): having heard
चिरम्for long
चिरम्:
Kālādvaya (Temporal modifier/काल)
TypeIndeclinable
Rootचिरम् (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक/adverb of time): for a long time
ध्यात्वाhaving reflected
ध्यात्वा:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootध्यै (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund): having meditated/thought
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
ततःthen
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (Sequence)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (क्रम/sequence adverb): then/thereupon
प्रोवाचspoke
प्रोवाच:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+वच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद: spoke
तम्that
तम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘शक्रम्’ इत्यस्य विशेषणम्
शक्रम्Śakra (Indra)
शक्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; इन्द्रः
विनयावनतम्bowed in humility
विनयावनतम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविनय (प्रातिपदिक) + अवनत (प्रातिपदिक; √नम्)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तृतीया/सप्तमी-तत्पुरुषार्थ: ‘विनयेन अवनतः’ = bowed with humility
स्थितम्standing
स्थितम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle): पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘standing/being’ (qualifies ‘शक्रम्’)

Sūta (Lomaharṣaṇa’s lineage narrator; explicitly marked)

Scene: Sūta narrates: Bṛhaspati listens, meditates long, then speaks to Indra who stands with folded hands, head bowed.

S
Sūta
B
Bṛhaspati
Ś
Śakra (Indra)

FAQs

True guidance arises when power bows to wisdom; humility (vinaya) is the doorway to effective dhārmic action.

The verse is part of Tīrthamāhātmya narration; no specific site is named in this line.

None; it frames the guru’s forthcoming instruction.