Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 62

त्वं भुंक्ष्व भूतलं कृत्स्नं शक्रश्चापि त्रिविष्टपम् । व्यवस्थयाऽनया नित्यं वर्तितव्यं परस्परम्

tvaṃ bhuṃkṣva bhūtalaṃ kṛtsnaṃ śakraścāpi triviṣṭapam | vyavasthayā'nayā nityaṃ vartitavyaṃ parasparam

ท่านจงครอบครองและเสวยสุขทั่วพื้นพิภพ ส่วนศักระก็ให้เสวยสุขในตรีวิษฏปะ คือสวรรค์ของเหล่าเทวะ ด้วยข้อตกลงนี้ พวกท่านทั้งสองพึงประพฤติต่อกันตามนั้นเป็นนิตย์

त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्गे (सामान्य-प्रयोग), प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
भुङ्क्ष्वenjoy/consume, rule
भुङ्क्ष्व:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
भूतलम्the earth, ground
भूतलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभूतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
कृत्स्नम्entire, whole
कृत्स्नम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत्स्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषणम् (qualifying) भूतलम्
शक्रःŚakra (Indra)
शक्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
अपिalso
अपि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-भाव (particle: also/even)
त्रिविष्टपम्heaven (Triviṣṭapa)
त्रिविष्टपम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootत्रिविष्टप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
व्यवस्थयाby arrangement/settlement
व्यवस्थया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootव्यवस्था (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
अनयाby this
अनया:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषण, स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; विशेषणम् व्यवस्था
नित्यम्always
नित्यम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव-प्रयोग)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
वर्तितव्यम्should be conducted/maintained
वर्तितव्यम्:
Vidhi/Obligation (विधेय)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु) + तव्यत् (कृत्-प्रत्यय)
Formतव्यत्-कृदन्त (gerundive/obligative), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय (predicate)
परस्परम्mutually, with each other
परस्परम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपरस्पर (प्रातिपदिक/अव्यय-प्रयोग)
Formपरस्पर-अव्यय (reciprocal adverb)

Bṛhaspati

Type: kshetra

Scene: A symbolic tableau: Earth (bhū-loka) and Svarga (triviṣṭapa) represented behind Vṛtra and Indra as Bṛhaspati outlines a treaty; the mood is orderly, juridical, and cosmic.

B
Bṛhaspati
V
Vṛtra
I
Indra (Śakra)
T
Triviṣṭapa

FAQs

Order is preserved through rightful boundaries and honored agreements; dharma includes keeping mutual commitments.

No specific tīrtha is mentioned; the verse concerns cosmic domains (earth and heaven).

None.